نکال

(نَ) [ ع. ] (اِ.)۱ - عقوبت، عذاب.<BR>۲- اشتهار به فضیحت و رسوایی.<br>

(نَ) [ ع. ] (اِ.)۱ - عقوبت، عذاب. ۲- اشتهار به فضیحت و رسوایی.

نکال . [ ن َ ] (ع اِمص، اِ) عقوبت . (غیاث اللغات ) (منتهی الارب ) (آنندراج ) (مهذب الاسماء) (ناظم الاطباء). رنج . (غیاث اللغات ). سزا. (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء).شکنجه ٔ سخت . عذاب . (فرهنگ فارسی معین ) : خلافش برد آن را که خلافش به دل آرد ز عزی و جلالی سوی عزلی و نکالی . فرخی . هرکس که چو ما قصد جهان دارد از اوباش بس زود بیاویزد در ننگ و نکالش . ناصرخسرو. بر ظاهر امثال مرو کت نفزاید نزد عقلا جز همه خواری و نکالی . ناصرخسرو. وبال و نکال آن به ما راجع شود. (سندبادنامه ص ٨٠). از سرای امارت بیرون آمد و بر وی نماز کرد و جانیان را به دست آورد و همه را به نکالی تمام هلاک کرد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ١٣٩). و برحسب خبث فعال هرکس عقال نکال آن کشیدند. (جهانگشای جوینی ). گرچه دوزخ دور دارد زو نکال لیک جنت به ورا فی کل حال . مولوی . هرکجا اندر جهان فال بدی است هرکجا مسخی نکالی مأخذی است . مولوی . شد چو دوزخ پرشرار و پرنکال تشنه ٔ خون دو جفت بدفعال . مولوی . ◄ عقوبتی که بدان پند گیرند. (ترجمان علامه ٔ جرجانی ص ١٠١). اسم است آنچه را که مایه ٔ عبرت دیگران شود. (از اقرب الموارد). مایه ٔ عبرت : جعله نکالاً لغیره . (یادداشت مؤلف ) (از زمخشری ). عبرتی که از حال گرفتاران به عقوبت حاصل شود. (فرهنگ فارسی معین ). عقوبتی مایه ٔ عبرت . عبرت . (یادداشت مؤلف ) : خداوندم نکال عالمین کرد سیاه و سرنگونم کرد و مندور. منوچهری . دروغگوی به آخر نکال و شهره بود چنانکه سوی خردمند شهره شد مانی . ناصرخسرو. - نکال گردیدن (گشتن ) ؛ مورد عبرت دیگران واقع شدن . (فرهنگ فارسی معین ) : این زن در زمان خرس شد و نکال گشت . (سیاست نامه از فرهنگ فارسی معین ). ◄ اشتهار به فضیحت . (از منتهی الارب ). اشتهار به فضیحت و رسوائی . (ناظم الاطباء) : و عثمان بن حنیف را که امیر بصره بود از دست علی، بدان نکال او را سوی مدینه فرستادند. (مجمعالتواریخ ). ◄ باعث ناراحتی وعذاب . مایه ٔ دردسر : بر دوستان نکالم و بر اهل بیت نیز بر آسمان وبالم و بر روزگار هم . خاقانی . ◄ (مص ) عقوبت کردن . (دهار). عذاب کردن کسی را به نحوی که مایه ٔ عبرت دیگران باشد. (از فرهنگ فارسی معین ).