قسطا

قسطا. [ ] (اِخ ) سردار کفار روم در جنگ خالدبن . رجوع به حبیب السیر چ سنگی ج ١ ص ١٥٩ شود.

قسطا. [ ق ُ ] (اِخ ) ابن لوقا بعلبکی . فیلسوف و ریاضی دان رومی الاصل است . وی در زبان یونانی با فصاحت سخن میگفت و عربی را نیکو میدانست و بسیاری از کتابهای قدیمی را ترجمه کرد و به تألیفات چندی پرداخت از جمله : ١- الفلاحة الیونانیة، چاپ شده . ٢- ثلاث مقالات فی رفع الاجسام الثقیلة، چاپ شده . ٣- المرایا المحرقة. ٤- الاوزان و المکاییل . ٥- الفصل بین الروح و النفس، خطی . ٦- الفردوس، فی التاریخ .٧- العمل بالکرة الفلکیة، خطی، یا این همان کتاب «الاکر» خطی است که آن را از تاوذیوس ترجمه کرده و ثابت بن قرة آن را اصلاح و تحریر نموده است . ٨- المطالع، خطی، و آن را از انسقلاوس نقل کرده است و کندی آن را اصلاح و تحریر کرده است . ٩- رساله ٔ ذات الکرسی الافاقی، خطی، درباره ٔ فلک . ١٠- رسالة فی اختلاف الناس فی سیرهم و اخلاقهم، خطی . ١١- رسالة فی تدبیر الابدان فی السفر، خطی . ١٢- البلغم و علله، خطی . ١٣- رسالة فی علل الشعر، خطی . ١٤- العمل بالاسطرلاب، خطی . ١٥- هیاءةالافلاک، خطی . وی در زمان مقتدرباﷲ عباسی بود و در ارمینیه به سال ٣٠٠ هَ . ق . وفات یافت . (طبقات الاطباء ج ١ ص ٢٤٤)(اخبار الحکماء ص ١٧٣) (جولة فی دور الکتب الامیرکیه ص ٩٣ و ٩٤) (هدیة العارفین ج ١ ص ٨٣٥) (خزائن الاوقاف ص ٣٣١) (مختصرالدول ص ٢٥٩) (اعلام زرکلی چ ٢ ص ٤٠ و ٤١). قسطا نام پسر لوقا است و ایشان دوحکیم بودند در یونان و او کتابی در دین آتش پرستی به نام پدر خود تصنیف کرده بود، و بعضی گویند قسطا نام کتابی است که لوقا تصنیف کرده بود. (برهان ). وی در زمان مأمون عباسی میزیست و زبان عربی و یونانی نیک میدانست، از جمله کتبی که او واسطه ٔ ترجمه ٔ آن از یونانی بوده مجسطی و دیگری اقلیدوس الحکمه است . (فرهنگ شعوری ). کتاب اُکر که در زمان احمدبن معتصم باﷲ عباسی تا شکل خامس از مقاله ٔ سیُم آن را ترجمه کرده و کتاب مساکن ثاودسیوس در طهران به سال ١٣٠٤ هَ . ق . چاپ سنگی شده است . کتابهای زیر را قاموس الاعلام ترکی از جمله تألیفات وی نام برده است : ١- کتاب فی اوجاع النقرس . ٢- کتاب فی الروائح و عللِها. ٣- کتاب جامع فی الدخول الی علم الطب . ٤- کتاب فی النبیذ و شربه فی الولایم . ٥- کتاب فی الاسطقسات . ٦- کتاب فی السحر. ٧- کتاب فی العطش . ٨- کتاب فی القوة و الضعف . ٩- کتاب فی الاغذیه علی طریق القوانین الکلیه . ١٠- کتاب فی النبض و معرفة الحُمَّیات و ضروب البحرانات . ١١- کتاب فی علة الموت فجاءة. ١٢- کتاب فی معرفة الخدر و انواعه وعلله و اسبابه و علاجه . ١٣- کتاب فی ایام البحران فی الامراض الحادّة. ١٤- کتاب فی الاخلاط الاربعة و ما تشترک فیه . ١٥- کتاب فی الکبد و خلقتها و ما یعرض فیها من الامراض . ١٦- رسالة فی المروحة و اسباب الریح . ١٧-کتاب فی مراتب کتب الطیبة. ١٨- کتاب فی تدبیر الابدان فی سفر الحج . ١٩- کتاب فی دفع ضرر السموم . ٢٠- کتاب فی المدخل الی علم الهندسه . ٢١- کتاب آداب الفلاسفه . ٢٢- کتاب فی الفرق بین الحیوان الناطق و غیرالناطق . ٢٣- کتاب فی تولد الشعر. ٢٤- کتاب فی الفرق بین النفس و الروح . ٢٥- کتاب فی الحیوان الناطق . ٢٦- کتاب فی الجزء الذی لایتجزی . ٢٧- کتاب فی حرکة الشریان . ٢٨- کتاب فی النوم و الرؤیا. ٢٩- کتاب فی العضو الرئیسی من البدن . ٣٠- کتاب فی البلغم . ٣١- کتاب فی الدم .٣٢- کتاب فی المرة الصفراء. ٣٣- کتاب فی المرة السوداء. ٣٤- کتاب فی شکل الکرة و الاسطوانة. ٣٥- کتاب فی الهیاءة و ترکیب الافلاک . ٣٦- کتاب فی حساب التلاقی علی جهة الجبر و المقابلة. ٣٧- کتاب فی العمل بالکرة الکلیرة النجومیة. ٣٨- کتاب السیاسة. ٣٩- کتاب المدخل الی المنطق . ٤٠- شرح مذهب الیونانیین . ٤١- کتاب فی شکوک کتاب اقلیدس . ٤٢- المدخل الی علم النجوم . (قاموس الاعلام ترکی ). و رجوع به عیون الانباء و فهرست ابن ندیم و تاریخ الحکماء القفطی شود : آن حرفهای خط کتاب او گوئی حروف دفتر قسطا شد. دقیقی . هر کسی چیزی همی گوید ز تیره رای خویش تا گمان آید که او قسطای بِن ْ لوقاستی . ناصرخسرو. به قسطاسی بسنجم رازموبد که جوسنگش بود قسطای لوقا. خاقانی .