قاضی جرجانی

قاضی جرجانی . [ ج ُ ] (اِخ ) علی بن عبدالعزیزبن حسن بن علی بن اسماعیل، مکنی به ابوالحسن، فقیه، ادیب، قاضی، شاعر ماهر شافعی وحید زمان و نادره ٔ دوران و در عصر صاحب بن عباد قاضی القضاة ری بوده است . در طبقات الفقهای ابواسحاق شیرازی در عداد فقهاء معدود و در یتیمةالدهر ثعالبی در سلک ادبا وشعرا منسلک بوده و برای تحصیل معارف به اکثر بلاد اسلامی سیاحتها کرده و از هر خرمنی خوشه ای چیده است . تألیفاتی دارد. او راست : ١- تفسیر القرآن . ٢- تهذیب التاریخ . ٣- الوساطة بین المتبنی و خصومه . و این اشعار از اوست : ماتطعمت لذة العیش حتی صرت للبیت و الکتاب جلیسا ای شی ٔ اعز عندی من العلَ َم فما ابتغی سواه انیسا انما الذل فی مخالطة النا س فدعهم و عش عزیز ارئیسا. # و قالوا توصل بالخضوع الی الغنی و ما علموا ان ّ الخضوع هوالفقر و بینی و بین المال شیآن حرما علی الغنی نفسی الابیة و الدهر اذا قیل هذا الیسرا بصرت دونه مواقف خیر من وقوفی بها العسر. وی به سال ٢٩٠ هَ. ق . متولد و به سال ٣٦٢ یا ٣٦٦ هَ . ق . در نیشابورو یا به سال ٣٩٢ در ری وفات یافت و جنازه اش را به جرجان نقل دادند. (ابن خلکان ج ١ ص ٣٥٢) (معجم الادباء ج ١٤ ص ١٤) (معجم المطبوعات ص ٦٨٢) (ریحانة الادب ج ١ ص ٢٦٠).