علی زینبی
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
علی زینبی . [ ع َ ی ِ زَ ن َ ] (اِخ ) ابن طرادبن محمد زینبی . مکنی به ابوالقاسم و ملقب به شرف الدین . مادرش زینب بنت سلیمان بن علی بن عبداﷲبن عباس بود. وی در سال ٤٦٢ هَ . ق . متولد شد و در ابتدا وزیرالمسترشد باللّه عباسی گشت و نزد او تقربی بسیار یافت و منصب نقیب النقبائی را نیز بعهده داشت . وقتی ابوالحسن برادر المسترشد باللّه از بغداد به حله نزد بنی مزید فرار کرد، المسترشد این شرف الدین علی را بطلب برادر نزد او فرستاد، ولی دبیس بن صدقه ٔ مزیدی از تحویل دادن او خودداری کرد. و در سال ٥٢٩ هَ . ق . که میان خلیفه المسترشد و سلطان مسعود سلجوقی جنگ و جدال بوقوع پیوست و منتهی به شکست لشکر خلیفه شد، وی نیز همراه المسترشد باللّه گرفتار گشت . و بعد از مسترشد چون المقتضی باللّه بخواسته ٔ سلطان مسعود بخلافت رسید، این شرف الدین علی را نیز مقام وزارت داد. و در سال ٥٣٤ هَ . ق . بسبب اختلافی که میان او و خلیفه رخ داداز وزارت استعفا داد و تا آخر عمر خانه نشین گردید ودر سال ٥٣٨ هَ . ق . درگذشت . او مردی کریم بود و بهرمناسبتی هدایای بیشمار تقدیم سلطان و خلیفه میکرد وبواسطه ٔ این خرجها در آخر عمر دچار فقر و تنگدستی شده بود. (از تجارب السلف نخجوانی ص ٢٩٨) (حبیب السیر چ خیام ج ٢ ص ٣١٨ و ٣٢١) (دستورالوزراء خوندمیر ص ٩٢) (از الاعلام زرکلی از کامل ابن اثیر، حوادث سال ٥٢٢ و النجوم الزاهرة ج ٥ ص ٢٧٣ و المنتظم ج ١٠ ص ١٠٩).
علی زینبی . [ ع َ ی ِ زَ ن َ ] (اِخ ) ابن حسین بن محمد زینبی . مکنی به ابوالقاسم . فقیه بود و در سال ٤٤٧ هَ . ق . در بغداد متولد شد. المسترشد باللّه عباسی وی را منصب قاضی القضاتی داد، و مدتی نیز عهده دار نیابت وزارت بود. او در سال ٥٤٣ هَ . ق . در بغداد درگذشت . او راست : ١- التجرید فی الفقه، و شرح آن، در سه مجلد که آن را «ایضاح » نامیده است . ٢- الجامع الکبیر. (از معجم المؤلفین از الاعلام زرکلی ج ٥ ص ٩٠).