علی بصری

علی بصری . [ ع َ ی ِ ب َ ] عبداﷲبن جعفربن نجیح سعدی (بالولاء) بصری مشهور به ابن مدینی و مکنّی به ابوالحسن . نام او در «النجوم الزاهرة» به صورت علی بن عبداﷲبن جعفربن یحیی بن بکربن سعید آمده است، و آن را به صورت علی بن عبداﷲبن جعفربن نجیح بن بکر نیز ذکر کرده اند. وی محدث و حافظ و اصولی و اخباری و مورخ و نسابة و لغوی بود. اصل اواز مدینه است و در سال ١٦١ یا ١٦٢ هَ . ق . در بصره متولد و در سال ٢٣٤ هَ . ق . در سامرة درگذشت در عسکردفن شد. ابن الندیم در الفهرست سال وفات او را ٢٥٨ هَ . ق . در سن ٧٢ سالگی ذکر کرده است . تعداد تألیفات وی در «تهذیب الاسماء» نووی، دویست کتاب ذکر شده است .از جمله کتابهای اوست : ١ - الاسامی و الکنی، در هشت جزء. ٢ - الاشربة. ٣ - التنزیل . ٤- تفسیر غریب الحدیث .٥ - الضعفی . ٦ - العلل . ٧- قبائل العرب، در ده جزء.٨ - القیافة و الزجر و الفال . ٩ - المدلسین . ١٠ - المسند فی الحدیث . (از معجم المؤلفین ج ٧ ص ١٣٢). صاحب معجم المؤلفین به مآخذ ذیل نیز اشاره کرده است : المنهج الاحمد ص ٤٣. عیون التواریخ ابن شاکر. الوافی صفدی ج ١٢ ص ٨٦. الفهرست ابن الندیم ج ١ ص ٢٣١. الانساب سمعانی ص ٥١٦. تهذیب الاسماء نووی ج ١ ص ٣٥٠. طبقات الحنابله ٔ فراءص ١٦٨. میزان الاعتدال ذهبی ج ٢ ص ٢٢٩. النجوم الزاهره ٔ ابن تغری بردی ج ٢ ص ٢٧٧. طبقات الشافعیه ٔ سبکی ج ٢ ص ٢٦٦.تذکرةالحفاظ ذهبی ج ٢ ص ١٥. تهذیب التهذیب ابن حجر ج ٧ ص ٣٤٩. شذرات الذهب ابن عماد ج ٢ ص ٨١. مفتاح السعادة طاش کبری ج ٢ ص ١٦٤. کشف الظنون حاجی خلیفه ص ٧٦. فهرس مخطوطات الظاهریه ٔ یوسف عش ج ٦ ص ٢٠١. ایضاح المکنون بغدادی ج ١ ص ٣٨ و سایر مجلدات و صفحات . فهرس المخطوطات المصوره ٔ سید ج ٢ ص ١٠٩. و رجوع به الفهرست ابن الندیم شود.

علی بصری . [ ع َی ِ ب َ ] (اِخ ) ابن ابی الفرج بن حسن بصری، مکنّی به ابوالحسن و ملقّب به صدرالدین . وی ادیب بود. او راست :الحاسةالبصریة، که آن را در سال ٦٤٧ هَ . ق . برای صلاح الدین بن الملک العزیزبن الملک الظاهر تألیف کرد. (از معجم المؤلفین بنقل از کشف الظنون حاجی خلیفه ص ٦٩٣. فهرس الخدیویة ج ٤ ص ٢٢٩. التعریف بالمؤرخین عزاوی ص ١٧١). وی در سال ٦٥٦ هَ . ق . درگذشت . (کشف الظنون ).

علی بصری . [ ع َ ی ِ ب َ ] (اِخ ) ابن اسماعیل بن اسحاق بن سالم بن اسماعیل بن عبداﷲبن موسی بن بلال بن عامربن ابی موسی عبداﷲبن قیس اشعری یمانی بصری، مکنّی به ابوالحسن . پیشوای اشعریان . رجوع به ابوالحسن اشعری و علی اشعری شود.