شاه نعمت‌الله ولی | قصاید | قصیده شماره ۹

در دو عالم چون یکی دارنده اشیا بود هر یکی در ذات آن یکتای بی‌همتا بود جنبش دریا اگر چه موج خوانندش ولی در حقیقت موج دریا عین آن دریا بود عقل کل موجود گشت اول به امر کردگار نفس کل زو گشت ظاهر این سخن پیدا بود عرش اعظم کرسی حق عقل و نفس آمد پدید اطلس است و ثابتات و تحت او اینها بود پس ز نفس و عقل کل آمد هیولا در وجود همچو نطفه کز وجود آدم و حوا بود چون ز حکمت نه فلک جنبان شد از امر اله این طبایع زان سبب افتاده و برپا بود آتشست و باد و آب و خاک‌ای یار عزیز فعلشان صفرا و خون و بلغم و سودا بود طبع آتش گرم و خشک و باد آمد گرم‌تر همچو صفرا داند و خون هر که او دانا بود آب سرد وتر بود مانند بلغم بی‌خلاف خاک سرد و خشک و سودا همچو او اینجا بود چارده چیز است جسم و جان پاک آدمی هشت از سفل است و شش از عالم بالا بود گوشت و خون و موی و پیه از مادر آمد در وجود استخوان و پوست و پی بارک هم از بابا بود پنج حس و روح هر شش از جهات امر اوست امر او از قدرتش بالای هر بالا بود نطفه چون شد در رحم اول زحل ناظر شود تا رسد نوبه مه کامل همه اعضا بود هفت سرهنگند بر بام قلاعش شش جهت جمله ناگویا ولی ز ایشان جهان گویا بود چون زحل پس مشتری مریخ و آنگه آفتاب باز زهره با عطارد ماه خوش سیما بود هفت رنگ مختلف زین هفت گردد آشکار لیک از حکم خداوندی که او یکتا بود هفت سلطانند و ایشان را ده و دو خلوتست هر یکی در برج خود کیخسرو و دارا بود مهر و مه باشند هر دو نیرین اعظمین دیده افلاک زایشان روشن و بینا بود چون به برج خویش آیند این زمان آن هفت شاه آشکارا گردد آن مهدی که هادی ما بود نحس اکبر دان زحل پس سعد اکبر مشتری باز مریخست نحس اصغر و حمرا بود سعد اکبر آفتاب است در میان کاینات مسکنش فردوس نورانیست دایم تا بود زهره قواد و عطارد خواجه دیوان چرخ ماه رنگ آمیز و راحت بخش و روح افزا بود سی هزار آلات در کارند و در هر مظهری هشت قوت اندر او بنهاده تا گویا بود جاذبه با ماسکه با هاضمه پس دافعه خادمه باشند این هر چار در تنها بود غاذیه با نامیه با مولده مخذومه‌اند باز آن قوت که او صورتگر اعضا بود هفت اعضای رئیسه چون رئیسان دهند صحت این هفت تن در جنت المأوی بود اول ایشان شش است و پس دماغ آنگاه دل پس جگر باشد که او قسمت گر اعضا بود گردها میدان و آنگه دو ستون ملک تن گرده همچون مشتری و زهره‌ات طغرا بود کدخدای ملک هفتم جانب چپ دان سپرز گه نشسته گاه خفته گه گهی بر پا بود سر حمل می‌دان و گردن نور باشد بی‌گمان هر دو پایت‌ای برادر فی المثل جوزا بود سینه‌ات سرطان و سر میدان اسدای شیردل روده‌هایت سنبله جزوی از این اجزا بود ناف میزان دان و مزدی عقربست و قوس دان هر دو زانو جدی و ساقت دلو و حوتت پا بود فی المثل یک دایره این شکل آدم فرض کن حق محیط و نقطه روح و دایره آشنا بود یادگیر این نکته‌های نعمت الله یادگار تا تو را امروز پند و مونس فردا بود