امة
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
امة. [ اُم ْ م َ ] (ع اِ) راه شریعت و دین . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). دین . (اقرب الموارد) (مهذب الاسماء). گویند فلان لا امة له ؛ یعنی او را دین و مذهبی نیست . (از منتهی الارب ) (از ناظم الاطباء). دین و طاعت . (مؤیدالفضلاء). سنت نبی . ◄ مرد جامع خیر. ◄ مقتدای مردم . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). پیشوا. (شرح قاموس ) (مهذب الاسماء). ◄ جماعتی که بسوی ایشان پیغامبری آمده باشد. (منتهی الارب )(ناظم الاطباء). جماعت . (از اقرب الموارد). از آنست قول خداوند: کنتم خیر امة. ◄ گروه از هر صنف مردم و از هر جنس حیوانات . (منتهی الارب ) (از ناظم الاطباء). صنف و دسته ازهر قبیله . (از اقرب الموارد). گروه از هر حی . (شرح قاموس ). گروه . (مهذب الاسماء). و بدین معنی در لفظ واحد است و در معنی جمع. ج، امم . ◄ کسی که بر راه حق و مخالف سایر ادیان است . ◄ هنگام و مدت . (منتهی الارب ) (از ناظم الاطباء). هنگام . (شرح قاموس ) (مهذب الاسماء). حین . (از اقرب الموارد). واز آنست قول خداوند: و ادّکر بعد امة . و همچنین : وَ لئن اخرنا عنهم العذاب الی امة معدودة. ◄ قد و قامت . (از منتهی الارب ) (از ناظم الاطباء). قد. (شرح قاموس ). قامت . (از اقرب الموارد). بالای مردم . (مهذب الاسماء). و از آنست : هم حسان الوجوه طوال الامم . ◄ روز نشاط. ◄ طاعت . ◄ دانشمند. (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). ◄ معظم رو. (منتهی الارب ). روی . (شرح قاموس ). ◄ راه . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). طریقت .(از اقرب الموارد). راه بزرگ . (شرح قاموس ). ◄ مادر. ج، امات . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). ♦ امةالرجل ؛ قوم مرد. (ناظم الاطباء). ۩ (اِ) زن و مرد. (ناظم الاطباء). ♦ امةاﷲ ؛ خلق خدا. (ناظم الاطباء). ♦ امة عیسی ؛ نصاری . (ناظم الاطباء). ♦ امة محمد (ص ) ؛ مسلمانان . (از ناظم الاطباء). و رجوع به امت شود.
امة. [ اِم ْ م َ ] (ع اِ)حالت و راه شریعت . ◄ دین . ◄ نعمت . ◄ هیئت و شأن . ◄ فراخی عیش . ◄ سنت نبی . ◄ طریقه . ◄ امامت . ◄ اقتدا بامام . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). و رجوع به اُمّة و امت شود.
امة. [ اَ م َ ] (اِخ ) نام چند تن از زنان صحابی است . رجوع به الاصابة فی تمییز الصحابة ج ٨ ص ١٦ و خیرات حسان ج ١ ص ٣٣ شود.