اشکذر
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
اشکذر. [ اَ ک َ ذَ ] (اِخ ) یکی ازبخشهای یازده گانه ٔ شهرستان یزد است که در شمال باختر یزد واقع است و حدود و مشخصات آن بدین شرح است : حدود: از شمال و باختر به بخشهای خرانق اردکان و خضرآباد، از جنوب به بخش تفت و از خاور به بخش حومه ٔ یزد.وضع طبیعی : این بخش در جلگه واقع شده و آب و هوای آن گرمسیر معتدل است . آب زراعتی قرا از قناتها تأمین میشود و محصول عمده ٔ بخش گندم، جو و محصولات صیفی است . شغل عمده ٔ اهالی زراعت و صنایع دستی محلی نساجی است . بیشتر قرای این بخش بوسیله ٔ راههای فرعی بیکدیگرمربوط میشوند و راه اصفهان به یزد از هشت هزارگزی جنوب باختری اشکذر میگذرد. این بخش از ٢٣ آبادی بزرگ وکوچک تشکیل می یابد و جمعیت آن ٢٢٤٥٢ تن و مذهب آنان اسلام و زبان مادری آنها فارسی است . (اهالی قرای مهدی آباد، جعفرآباد، حجت آباد زردشتی هستند). قرای مهم این بخش عبارتند از: اشکذر (مرکز بخش )، زارج، صدرآباد، میزآباد. معدن نمک در عصر و معدن گچ در حسین آباد موجود است . در این بخش در حدود ١٠ دبستان دایر است . ضمناً باید دانست که این بخش از دو دهستان محلی بنام های رستاق بالا و رستاق پائین تشکیل می یابد که همان بخش اشکذر میباشد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ١٠).
اشکذر. [ اَ ک َ ذَ ] (اِخ ) قصبه ٔ مرکزی بخش اشکذر شهرستان یزد که در هشت هزارگزی جنوب شوسه ٔ یزد به اردکان واقع و مشخصات آن بدین شرح است : مختصات جغرافیائی : طول ٥٤ درجه و ١٦ دقیقه و ٣٠ ثانیه ٔ خاوری از نصف النهار گرینویچ . عرض ٣١ درجه و ٥٦ دقیقه و ٣٠ ثانیه . ارتفاع از سطح دریا ١٢١٨ متر. اختلاف ساعت با تهران ١٠ دقیقه و هشت ثانیه ٔ خاوریست . این قصبه در جلگه واقع وهوای آن گرم معتدل است . آب زراعتی از قنات و محصول عمده ٔ آن، غلات و محصولات صیفی است . شغل عمده ٔ اهالی زراعت و صنایع محلی نساجی و لبافی است . جمعیت قصبه ٢٩٤٣ تن است که از مذهب اسلام پیروی میکنند و بزبان فارسی سخن میگویند. راه اشکذر تا یزد اتومبیل رو است و راه آهن نیمه تمام اصفهان - یزد - کرمان از ١٠هزارگزی شمال خاوری این قصبه میگذرد. ادارات دولتی عبارتند از: بخشداری، آمار، پست خانه، بهداری و ژاندارمری . یک دبستان و در حدود ده دکان دارد و دارای یک مسجد و یک قلعه ٔ قدیم است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ١٠).