ابن سعود
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ابن سعود. [ اِ ن ُ س ُ ] (اِخ ) کنیت چند تن از امرای وهابی، و این سلسله از ١١٤٧ هَ .ق . تا امروز بجزیرةالعرب فرمانروائی دارند: ١ - محمدبن سعود، او نخستین کس از این خاندان است که مذهب وهابی گرفت و بنصرت محمدبن عبدالوهاب مؤسس و بانی این مذهب برخاست . وفات ١١٧٩ هَ .ق . ٢ - عبدالعزیزبن محمدبن سعود، او احسا و قطیف را تصرف کرد و بر سواحل خلیج فارس دست یافت و به سال ١٢١٦ هَ .ق . کربلای معلی را غارت کردو گروهی از مردم آنجا را بکشت و مکه و طائف را تسخیر کرد و عمان را مطیع ساخت و عاقبت در سال ١٢١٨ هَ .ق . به دست مردی شیعی بمسجد درعیه کشته شد. ٣ - سعودبن عبدالعزیز، بزمان او وهابیان به بغداد و بار دیگربعمان و مکه و مدینه و حوران حمله بردند و نام سلطان از خطبه بیفکندند و محمدعلی پاشا از جانب سلطان محمودخان عثمانی بدفع آنان مأمور گشت و او طوسون پاشا فرزند خویش را بجدال آنان فرستاد و در چندین میدان وهابیان مغلوب و شهرهای متصرفی خویش را یکی پس از دیگری از دست بدادند تا به هشتم جمادی الاولای ١٢٢٩ هَ .ق .سعود در ٦١ سالگی بدرعیه درگذشت . ٤ - عبداﷲبن سعود، به زمان او طوسون پاشا و بعد از او ابراهیم پاشا جنگ با وهابیان را تعقیب کرد و درعیه را متصرف شد، و عبداﷲبن سعود را با کسان و بقیه ٔ اولاد محمدبن عبدالوهاب دستگیر کردند و به اسلامبول فرستادند و در قسطنطنیه به سال ١٢٣٣ هَ .ق . همگی را بیاویختند. ٥ - مشاری بن سعود، برادر عبداﷲ سابق الذکر، او بار دیگر در درعیه تسلطگونه ای داشت لکن مأمور محمدعلی پاشا او را گرفتار و در ١٢٣٥ هَ .ق . به مصر روانه کرد و وی در راه بمرد. ٦ - ترکی بن عبداﷲبن محمدبن سعود، پس از مرگ مشاری بن سعود در شهر ریاض قدرتی به دست کرد مصریان وی را از آن شهر براندند، او بار دیگر بر این شهر دست یافت و از آن وقت مقر حکومت وهابیان از درعیه بریاض منتقل گشت و تاکنون هم بدانجاست . ترکی بر احسا دست یافت و بحرین را نیز مطیع ساخت و در سال ١٢٤٩ هَ .ق . به دست مشاری بن عبدالرحمن کشته شد. ٧ - مشاری بن عبدالرحمن بن مشاری بن حسن بن مشاری بن سعود. ٨ - خالدبن سعود (١٢٥٥- ١٢٥٧ هَ .ق .). ٩ - عبداﷲبن ثنیان بن ابراهیم بن ثنیان (١٢٥٧ - ١٢٥٩ هَ .ق .). ١٠ - فیصل بن ترکی، یک بار از ١٢٤٩ تا ١٢٥٥ هَ .ق . و بار دیگر از ١٢٥٩تا ١٢٨٢. ١١ - عبداﷲبن فیصل بن ترکی (١٢٨٢- ١٢٨٧ هَ .ق . و بار دیگر ١٣٠٠-١٣٠١ و نوبت سوم در حدود ١٣٠٤). ١٢ - سعودبن فیصل بن ترکی (١٢٨٧- ١٢٩١). ١٣ - محمدبن سعود. ١٤ - عبدالرحمن بن فیصل . ١٥ - محمدبن فیصل، از خاندان ابن سعود، تا حدود ١٣٠٠ سلطه ٔ ضعیفی داشته و در معنی مطیع خاندان بنی رشید امرای شمری بوده است . ١٦ - عبدالعزیز بن عبدالرحمن بن فیصل، با دستیاری شیخ مبارک امیر کویت، ریاض را مسخر کرد (١٣١٩ هَ .ق .) و بر خاندان ابن رشید مسلط گشت و امروز جز بعض سواحل عربستان تمام جزیرةالعرب در تحت فرمانروائی اوست .