یزیدیه

یزیدیه . [ ی َ دی ی َ ] (اِخ ) یا یزیدیان، پیروان شیخ شرف الدین ابوالفضائل عدی بن مسافربن اسماعیل ... ابن مروان از مشایخ قرن ششم هجری هستند. او به سال ٥٥٥ یا ٥٥٧ یا ٥٥٨ هَ . ق . در حدود نودسالگی درگذشت . گویند نسبت یزیدیان به یزیدبن معاویه است و گروهی گویند به یزیدبن انیسه منسوب اند که از خوارج نهروان بود. گروهی دیگر کیش یزیدیه را صورت دگرگون شده ٔ دین زرتشتی و لفظ یزید را از ریشه ٔ«یز» به معنی پرستش می دانند که «ایزد» و «یزدان » نیز از آن است . رئوس اصول عقاید یزیدیان را که از ادیان مختلف مانند زرتشتی و مسیحی و یهودی گرفته شده با توجه به دو کتاب اساسی آنان به نام «جلوه » و «مصحف رش »، (= قرآن نیاه ) و نامه ای که در سال ١٢١١ هَ . ق . بزرگان این فرقه به دربار عثمانی نوشته اند و کتابی که یکی از امرای یزیدیه ٔ سنجار تألیف کرده چنین می توان خلاصه کرد: ١- یزیدیان به هفت فرشته یا آفریدگار معتقدند و گویند خداوند نخست دری سفید و بعد پرنده ای آفرید و آنگاه پیش از خلقت زمین و آسمان آن هفت فرشته را در هفت روز هفته (از یکشنبه تا شنبه ) خلق کرد بدین ترتیب : ١- عزرائیل، که همان طاوس ملک و رئیس همه ٔ فرشته هاست ٢- دردائیل ٣- اسرافیل ٤- میکائیل ٥- جبرائیل ٦- شمنائیل ٧- نورائیل . ٢- برای طاوس مقامی والا قائلند (برخلاف بیشتر ادیان ) و آن را واسطه ٔ آفریدگار در آفرینش جهان می دانند و خصوصیاتی بر آن قائلند که با خصوصیات شیطان مطابقت دارد و بیشتر بدین جهت به شیطان پرست ها معروف شده اند. ٣- شیخ عدی بن مسافر را شخصیتی بزرگ میدانند و کرامات و معجزات بیشماری بدو نسبت می دهند و قبر او را زیارتگاه خود قرار داده اند و گویند هر یزیدی باید مقداری از خاک قبر و لباس او را همراه داشته باشد. عیدی به نام شیخ عدی یا عید کبیر دارند که به مقبره ٔ شیخ می روند و سه روز روزه میگیرند و نیز در عید قربان (همان دهم ذیحجه ) و در عید بزرگ عمومی اواخر شهریور بر مزار او حاضر می شوند تا گناهانشان پاک گردد. و گویند شیخ عدی نماز و روزه ٔ آنها را به عهده گرفته و سرانجام هم آنها را به بهشت خواهد برد. ٤- به یزید ستاش و احترام می کنند که سعی شده با یزیدبن معاویه تطبیق شود. و عیدی به نام عید یزید دارند که معتقدند در روز تولد یزید باید باده گساری کرد و سه روز را روزه گرفت . ٥- هر یزیدی باید هنگام طلوع آفتاب رو به مشرق بایستد و آفتاب را ستایش کند. ٦- با «اعوذ باللّه من الشیطان الرجیم » سخت مخالفند. ٧- طلاق زن نازا جایز ولی طلاق زن بچه دار نارواست و اگر شوهر به مسافرتی بیش از یکسال برود زنش بر او حرام است . ٨- برخی از خوردنی ها را حرام می دانند مانند ماهی، کدو، کاهو و کلم . ٩- به حسین بن منصور حلاج و شیخ عبدالقادر گیلانی و حسن بصری نیز اعتقاد دارند.١٠- پیشوایان مذهبی آنان هفت طبقه است که هیچکس حق خروج از طبقه ٔ خود و ورود به طبقه ٔ دیگر ندارد و با طبقه ٔ عوام کلاً یزیدیان هشت طبقه می شوند بدین ترتیب :١- امیر شیخان ٢- باباشیخ ٣- شیخ ٤- پیر ٥- فقیر ٦-سخنور (توان ) ٧- کوچکها ٨- مرید (طبقه عوام ). عده ٔ یزیدیها را در سال ١٣٧٠ هَ . ق . در حدود هفتاد هزار تن نوشته اند ولی تعداد آنان بیشتر بوده است . قسمت اعظم یزیدیها در موصل و در ناحیه ٔ شیخان سکونت دارند وشیخ بزرگ آنها در شهر سنجار است . دولت عثمانی فرقه ٔیزیدیه را مبتدع می شمرد و به رسمیت نمی شناخت ولی پس از تشکیل دولت عراق طبق قانون اساسی آن کشور از آزادی نسبی برخوردار شدند. رجوع به مجموعه ٔ نشریه ٔ پژوهشی و علمی دانشسرایعالی شماره ٔ ١ ادبیات و علوم انسانی (مقاله ٔ خانم کامران مقدم ) و همچنین کرد و پیوستگی تاریخی او تألیف رشید یاسمی و تاریخ یزیدیه و اصل عقیدتهم تألیف عزاوی و یزیدیها و شیطان پرستان تألیف و ترجمه ٔ جعفر غضبان شود. ◄ از فرق شیعه ای که می گفتند فرزندان امام حسین همگی در موقع اقامه ٔ نماز مقام امام دارند و تا یکی از ایشان باقی است چه فاجر باشد چه صالح نماز پشت سر غیر ایشان جایز نیست . (خاندان نوبختی ص ٢٦٧) (از تلبیس ابلیس ص ٢٤).

یزیدیه . [ ی َ دی ی َ ] (اِخ ) نام دیگرشهر شماخی است که مرکز شروان می باشد. (از قاموس الاعلام ترکی ج ٥) (از تاج العروس ). و رجوع به شماخی شود.