یزد
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
یزد. [ ی َ ] (اِخ ) ایزد و خدا. (ناظم الاطباء). با ایزد و یزدان همریشه است و معنی آن پاک و مقدس و درخور تحسین و آفریننده ٔ خوبیهاست و نام شهر یزداز آن است . (یادداشت مؤلف ). و رجوع به ایزد شود.
یزد. [ ی َ ] (اِخ ) نام پسر ولیدبن عبدالملک : چون قتیبةبن مسلم بر فیروزبن کسری بن یزدجرد ظفر یافت در آن وقت که خراسان را فتح کرد و مسخر گردانید دختر فیروز را شاهفرند نام بگرفت و با آن دختر صندوقکی بود و قتیبه او را با صندوق پیش حجاج بن یوسف فرستاد و حجاج او را به پیش ولید عبدالملک مروان فرستاد و ولید از او پسری ناقص یزدنام آورد. (تاریخ قم ص ٩١).
یزد. [ ی َ ] (اِخ ) شهرستان یزد یکی از شهرستانهای هفتگانه ٔ استان دهم کشور در خاور استان دهم واقع و محدود است از شمال به دشت کویر، از جنوب به شهرستان سیرجان کرمان و بخش بوانات آباده، از خاور به دشت لوت و شهرستان رفسنجان کرمان، از باختر به شهر نائین و بخش بوانات آباده و بخش کوهپایه . شهرستان یزد بواسطه ٔ موقعیت جغرافیایی و وسعت خاک و دوری از مرکز استان اصفهان فرمانداری و سایر ادارات آن تابع مرکز میباشد. شهرستان مذکور از ١١ بخش زیر تشکیل شده است : ١- بخش حومه شامل ١ دهستان ٢٨ آبادی، سکنه ٢٧٥٥٢ نفر ٢- بخش اشکذر شامل ١ دهستان ٢٣ آبادی سکنه ٢٢٤٥٢ نفر ٣- بخش خضرآباد شامل ٢ دهستان ٣٥ آبادی، سکنه ٤٣٦٨ نفر ٤- بخش مهریز شامل ٢ دهستان ٣٥ آبادی، سکنه ٤١٨٥١ نفر ٥- بخش ابرقوشامل ١ دهستان ٣٠ آبادی، سکنه ١٧٣٥١ نفر ٦- بخش اردکان شامل ٣ دهستان ٤٤ آبادی، سکنه ٤٤٦٥١ نفر ٧- بخش تفت شامل ١ دهستان ٢٣ آبادی، سکنه ٢١٢٧١ نفر ٨- بخش نیر شامل ١ دهستان ٣٠ آبادی، سکنه ٢٣٨٥٠ نفر ٩- بخش شهربابک شامل ٤ دهستان ٧٦ آبادی، سکنه ٣٩٧٢١ نفر ١٠-بخش خرائق شامل ١ دهستان ١٨ آبادی، سکنه ٣١٦٢ نفر ١١- بخش بافق شامل ٢ دهستان ٥٠ آبادی، سکنه ١٤٢٧٣ نفربنابراین شهرستان یزد از ١١ بخش و ١٩ دهستان و ٣٧٥ آبادی تشکیل شده و جمعیت آن به اضافه ٔ شهر یزد ٣٢٠٥٦٨ تن است که شرح هریک از بخشها و دهستانها و آبادیهادر جای خود داده شده است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ١٠). شهرستان یزد امروزه در تقسیمات کشوری به استان ارتقا یافته و مرکز آن نیز خود شهر یزد است .