گواتمالا
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
گواتمالا. [ ت ِ ](اِخ ) مساحتش ٤٢٠٤٢ میل مربع است . جمعیت آن (بنابر آمار ١٩٥٨ م . سازمان ملل )٦٠٠٠ تن است . پرچم آن ازسه قسمت عمودی آبی، سفید، آبی، با علامتی در قسمت سفید تشکیل شده است . واحد پول این کشور گواتزال است . اوضاع طبیعی : گواتمالا شمالی ترین ایالت آمریکای مرکزی است که از سوی شمال و مغرب با کشور مکزیک و از طرف مشرق با هندوراس انگلیس و از سمت جنوب و مشرق با کشور مستقل هندوراس و السالوادورو از جنوب غربی با اقیانوس آرام محدود میباشد. یک رشته کوه از شمال غربی به جنوب غربی این سرزمین کشیده شده و ناحیه ٔ کم وسعت غربی آن پر از آب و حاصلخیز و مرکز کشاورزی است . بیش از ٥٠% جمعیت آن را هندیها (سرخ پوستان ) و بقیه ٔ آن را اسپانیاییها و هندیهای دورگه تشکیل می دهند. در این سرزمین آثار باستانی و خرابه های تاریخی فراوانی به چشم می خورد که بیشتر در قسمتهای شمالی آن قرار دارد و برخی دیگر از این آثار در غرب گواتمالا واقع شده است . پایتخت آن شهر گواتمالا است که دارای ٣٧٤٠٠٠ تن جمعیت است . بندر عمده ٔ آن پوتوباریوس نام دارد که در کرانه ٔ اقیانوس اطلس و ٨٠٠میلی سرزمین اورلئان جدید جای گرفته است . یک خط راه آهن این بندر را به شهر گواتمالا پایتخت و بندر سان خوزه دراقیانوس آرام متصل می کند. منابع و صنایع: مهمترین فعالیت تولیدی این سرزمین کشاورزی است . خاک گواتمالا بسیار حاصلخیز است و محصول قهوه بزرگترین رقم صادرات این کشور را تشکیل میدهد. صادرات دیگر آن موز، پنبه، شکر، برنج و دیگر غلات است . گله داری نیز رواج بسیار دارد. منابع معدنی آن نیز قابل توجه است و نقره، طلا، مس، آهن، سرب، روی و کرُم در آنجا یافت میشود. واردات عمده ٔ آن را منسوجات پنبه ای، گندم، نفت خام، دارو، فلزات و ماشین آلات تشکیل می دهد. تاریخ و حکومت : مدت هزار سال بعد از میلاد مسیح سرزمین گواتمالا تحت تسلط امپراطوری باستانی مایا قرار داشت . پدرو دِ آلوارادو از طرف فرناند کورتس مأمور بررسی گواتمالا شد. وی در سال ١٥٢٤ م . پایتخت فعلی، سانتیاگو دِ لس کابالروس دِ گواتمالا را بنا کرد. ولی مهاجران اسپانیایی کمتردرصدد به دست آوردن نواحی مختلف گواتمالا بودند. در سال ١٨٢١ م . گواتمالا خود را از قید اسارت اسپانیاییها رها ساخت و ایالات متحد آمریکای مرکزی را به وجود آورد. در سال ١٨٣٩ حکومت آن جمهوری گردید و در اول مارس ١٩٥٦ قانون اساسی نوینی که حکومت گواتمالا را از حال ملوک الطوایفی و فئودالی خارج می ساخت و یک حکومت ملی و طرفدار طبقه ٔ کارگر به وجود می آورد به تصویب رسید. تنها کنگره ٔ گواتمالا دارای ٦٨ عضو می باشد. به دنبال یک انقلاب مسلحانه که در هفدهم ژوئن ١٩٥٤ به دست نیروهای متمایل به کمونیسم صورت گرفت ژاکوب آربنز گوزمان به سمت ریاست جمهوری برگزیده شد و یک حکومت دیکتاتوری نظامی به وجود آمد، سپس در ٢٦ ژوئیه ٔ ١٩٥٧ کاستیلو آرماس به ریاست جمهوری رسید ولی به دست یکی ازافراد گارد نگهبان خود به ضرب گلوله به قتل رسید و معاون وی به ریاست جمهوری برگزیده شد. گواتمالا تا سال ١٩٥٨ کابینه ها و کودتاهای متعددی به خود دید تا اینکه ژنرال فوانتز برای یک دوره ٔ شش ساله به ریاست جمهوری انتخاب شد. فرهنگ و مذهب : کیش رسمی این کشور آیین کاتولیک رمی است ولی آزادی مذهب رعایت می شود. تعلیمات ابتدایی اجباری است . دانشگاه گواتمالا در شهر گواتمالا پایتخت کشور قرار دارد و دارای شعب متعددی است . زبان رسمی و عمومی آن اسپانیایی است . نیروی دفاعی : خدمت نظام ازسن ١٨ تا ٥٠ سالگی اجباری است . گواتمالا دارای ٧٠٠٠ تن نیروی مسلح و ٣٠٠٠ تن نیروی پلیس می باشد. (از کیهان سالانه ٔ ١٣٤١ صص ٣١٠ - ٣١١).