گله

گله . [ گ ِ ل َ / ل ِ ] (اِ) پهلوی گیلک (شکایت )، پازند گیله . ظاهراً از گیرذک از گیرزک (شکل جنوب غربی ) از گرزکا ظاهراً از اوستایی گرز، هندی باستان گره، گرهتی (شکایت کردن، عارض شدن )، کردی گلی (شکایت ) جیر (دعوی ) استی غرزوم، گرزین (ناله کردن ). (از حاشیه ٔ برهان قاطع چ معین ). شکوه و شکایت . (برهان ). شکایت . (غیاث ). رنجش . (اوبهی ). شکوی . (منتهی الارب ): اشتکاء؛ از کسی گله داشتن . (زوزنی ). شکیة : بیشتر مردمان از پادشاهی او [ ملک هیاطله ] بگریختند و بنزدیک فیروز شدند و گله کردند (از ستم ملک هیاطله ). فیروز رسولی فرستاد و گفت ... این خلق به گله همه سوی من آمدند و فریاد همی خواهند از تو. (ترجمه ٔ تاریخ طبری بلعمی ). زلف گویی ز لب نهازیده ست به گله سوی چشم رفتستی . طیان . بدو گفت خاقان که ما را گله ز بخت است و کردم به یزدان یله . فردوسی . مادرش گفت پسر زایم سرو مه زاد پس مرا این گله و مشغله از مادر اوست . فرخی . فاخته وقت سحرگاه کند مشغله ای گویی از یارک بدمهر است او را گله ای . منوچهری . همیشه دانش از او شاکر است و زر به گله از آن که کرد مر این را عزیز و آن را خوار. عنصری . از گردش گیتی گله روا نیست هرچند که نیکیش را بقانیست . ناصرخسرو. دور باش ای خواجه زین بیمر گله کت نیاید چیز حاصل جز گله . ناصرخسرو. ز روزگار نداریم هیچگونه گله که سخت حزم و بانعمت و تن آساییم . مسعودسعد. چون کار فراقشان روایت کردند با گل گله های خود حکایت کردند. سنائی . اگر نگویم مشک و گلی شوی به گله گردن کنی ول و گویی به من سبک نگری . سوزنی . گله از چرخ نیست از بخت است که مرا بخت در سراندازد. خاقانی . ای جان من تا کی گله یک خر تو کم گیر از گله . مولوی . ما نداریم از رضای حق گله عار ناید شیر را از سلسله . مولوی . گر گله از ماست شکایت بگوی ور گنه از توست غرامت بیار. سعدی (طیبات ). لاف عشق و گله از یار زهی لاف دروغ عشقبازان چنین مستحق هجرانند. حافظ. دل از کرشمه ٔ ساقی به شکر بود ولی ز نامساعدی بختش اندکی گله بود. حافظ. گله ام از دگران است و بدو بندم جرم رنج آهو نه ز صیاد بود کز رسن است . قاآنی . - امثال : چیزی که عوض دارد گله ندارد . گله از دوستان خیزد . گله از دوستان عیب است . هرچه عوض دارد گله ندارد .

گله . [ گ ِ ل َ / ل ِ ] (اِ) دانه ٔ انگور که از خوشه جدا افتاده باشد. (برهان ) (فرهنگ رشیدی ) (جهانگیری ) (آنندراج ) (الفاظ الادویه ). دانه های میوه ای که آب دارد و دارای پوستی تنک باشد و چون دانه ٔ انگور و دانه ٔ تاجریزی و دانه ٔ انار و دانه ٔ زغال اخته و زرشک و ترنجبین و مانند آن . (مؤلف ). ◄ راهی که در میان دو کوه واقع شده باشد. (برهان ) (فرهنگ رشیدی ). درغاله نیز گویند. (فرهنگ رشیدی ) (جهانگیری ) (آنندراج ). درغاله اصل در آن دره و غاله یعنی غار و دره بوده است . (آنندراج ).

گله . [ گ َ ل َ / ل ِ / گ َل ْ ل َ / ل ِ ] (اِ) گله و رمه ٔ گوسفند و شتر و خر و گاو و آهو و امثال آن باشد. (برهان ). گله ٔ اسپ و شتر و گاو و گوسفند ودر قوشخانه ٔ پادشاهان هندوستان گله گلنگ و گله قرقره نیز گویند. (آنندراج ): اعرم ؛ گله ٔ بز. (منتهی الارب ).جول ؛ گله ٔ شتران و شترمرغان و گوسپندان . جمه ؛ گله ٔ شتران . جلمد؛ گله ٔ بزرگ شتران . جزمه ؛ یک گله از شتر.جماله ؛ گله ٔ شتران نر. خرقه ؛ گله ٔ ملخ . خذروف ؛ گله ٔشتران . خطر؛ گله ٔ شتران . خیط؛ گله ٔ شترمرغ . خیطی ؛ گله ٔ شترمرغ . خنطوله ؛ گله ٔ گاو و شتر و ستور. دیکساء؛گله ای بزرگ از گوسپندان و چهارپایان . رأب ؛ گله ٔ هفتاد شتر. صِوار؛ گله ٔ ماده گاوان . صیار؛ گله ٔ گاوان . عَجاجَة؛ گله ٔ بزرگ از شتران . عانة؛ گله ٔ خرگور. علابط، عُلبط، عُلبطة؛... گله ٔ گوسفند از پنجاه تا هر قدر که باشد. مِنسِر یا مَنسِر؛ گله ٔ اسب از ٣٠ تا ٤٠ و یا از ٤٠ تا ٥٠ یا تا ٦٠ یا از صد تا دو صد. ورد؛ گله ٔ مرغان . وَقِر؛ گله ٔ پانصد گوسپند. همهامه ؛ گله ٔبزرگ از شتران . هادیات ؛ گله ٔ گاوان دشتی و جز آن که پیش پیش روند. هور؛ گله ٔ گوسپندان بدان جهت که از کثرت بعض بر بعض می افتد. هند؛ گله ٔ صد شتر یا اندکی زائد از صد یا اندکی از آن یا دو صد. (منتهی الارب ). ترکیب ها: - گله ٔ آهو . گله ٔ اسب . گله ٔ خر. گله ٔ خروس . گله ٔ زنان . گله ٔ زنبور. گله ٔ شتر. گله ٔ شترمرغ . گله ٔ کبوتر. گله ٔ گاو. گله ٔ گوسفند. گله ٔ مرغان . گله ٔ ملخ : نماند ایچ در دشت اسبان گله بیاورد چوپان به میدان گله . فردوسی . وز آن پس برفتند سوی گله کجا بود در دشت توران یله . فردوسی . راستی گفتی که نره شیری بود گله ٔ غرم و آهو اندر بر. فرخی . همچنان کاین گله ٔ گور در این دشت فراخ لشکر دشمن او خسته و افکنده جگر. فرخی . گله ٔ دزدان از دور بدیدند چو آن هر یکی زایشان گفتی که یکی قَسْوره شد. لبیبی (از تاریخ بیهقی ). هرکه در ره با گله ی خوکان رود گرد و درد و رنج بیند زآن گله . ناصرخسرو. در پناه حفظ تو از بهر ترتیب گله گرگ در باب مصالح راز گوید با شبان . ظهیرالدین فاریابی . ز چوب زهر چون چوپان خبر داشت چراگاه گله جای دگر داشت . نظامی . گله ٔ ما را گله از گرگ نیست کاین همه بیداد شبان میکند. سعدی . مشو ز دعوت نفس شریر خود ایمن که گرگ می نبردگله را به مهمانی . قاآنی . - امثال : از گله ٔ بز گر نصیب داشتن . گرگ که به گله افتاد وای به یکه داران . گله را راندند، فاطمه را بردند، شکر خدا را که بخیرگذشت . گله مرد و غم شبان برخاست . خاقانی . مثل گله ٔ گوسفند .