کیانی
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
کیانی . [ ک ُ ] (ص نسبی ) منسوب به کُیان . گنبدی . همچون چادر یا خیمه ٔ گرد و مدور. - چرخ کیانی ؛ آسمان . فلک . چرخ فلک . سپهر: الا تا که روشن ستاره ست هر شب بر این آبگون روی چرخ کیانی . فرخی . مانند یکی جام یخین است شباهنگ بَزْدوده به قطره ٔ سحری چرخ کیانیش . ناصرخسرو (دیوان ص ٢٢٣). رجوع به کیان [ ک ُ / کیا ] شود. - سپهر کیانی ؛ چرخ کیانی : همیشه سیر کند نام نیک او به جهان چو بر سپهر کیانی ستاره ٔ سیار. فرخی . رجوع به ترکیب قبل شود.
کیانی . [ ک َ ] (ص نسبی ) منسوب به کیان که جمع کی باشد، پس کیانی به معنی چیزی که لایق شاهان عظیم الشأن باشد. (غیاث ) (آنندراج ). منسوب به کیان، یعنی پادشاهی . (ناظم الاطباء). منسوب به کیان . شاهی . سلطنتی : تاج کیانی . کمربندکیانی . کلاه کیانی . (فرهنگ فارسی معین ) : که را بخت و شمشیر و دینار باشد نبایدتن تهم و پشت کیانی . دقیقی . به زور کیانی بیازید دست جهانسوز مار از جهانجو بجست . فردوسی . کیانی یکی هفت چشمه کمر به یاقوت و فیروزه و در وزر. شمسی (یوسف و زلیخا). چنان کز عقل فتوی می ستانی علم برکش بر این کاخ کیانی . نظامی . همه تمثالهای آسمانی رصد بسته بر آن تخت کیانی . نظامی . کمان کیانی به زه راست کرد به یک دم وجودش عدم خواست کرد. سعدی (بوستان ). کمان کیانی نشاید کشید. (گلستان ). - کیانی بام ؛ بام کیانی . بام شاهی : بود نعمان بر آن کیانی بام به تماشا نشسته با بهرام . نظامی . - کیانی درفش ؛ درفش کیانی . درفش شاهی . اختر شاهی : سپهدار طوس آن کیانی درفش ابا کوس و پیلان و زرینه کفش . فردوسی . - کیانی سرشت ؛ که سرشت کیانی دارد. که طبیعت شاهان وبزرگان دارد : گزارنده پیرکیانی سرشت گزارش چنین کرد از آن سرنبشت . نظامی . - کیانی کلاه . رجوع به همین کلمه شود. - کیانی کمر ؛ کمر کیانی . کمر شاهانه . کمر شاهی . کمربند شاهانه : به سر بر نهادش کلاه کیان ببستش کیانی کمر بر میان . فردوسی .
کیانی . (ص نسبی ) طبیعتی . طبیعی . (فرهنگ فارسی معین ).