چاه بهار
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
چاه بهار. [ ب َ ] (اِخ ) بندر و مرکز شهرستان چاه بهار که در ٢٢٠ هزارگزی جنوب ایرانشهر، کنار دریای عمان واقع شده مشخصات جغرافیایی آن بشرح زیر است : طول جغرافیایی ٦٠ درجه و ٣١ دقیقه و ٢٥ ثانیه، عرض جغرافیایی ٢٥ درجه و ١٢ دقیقه و ٤٥ ثانیه . اختلاف ساعت تهران با چاه بهار ٣٧ دقیقه (ساعت ١٢ تهران مطابق است با ساعت ١٢ و ٣٧ دقیقه چاه بهار). مسافت از چاه بهار به تهران از طریق کرمان ٢٤٠٦ هزارگز و مسافت از چاه بهار به کرمان ١٢٧٣ هزارگز و فاصله چاه بهار تا زاهدان ٧٥٦ هزارگز است . چاه بهار در کنار دریای عمان واقع شده و طول آن در حدود ٢ و عرض آن یک هزارگز است . این بندر قبل از سال ١٣١٠ هَ . ش . بعلت وجود بازرگانان خارجی وداخلی آباد بوده و هر هفته یک کشتی تجارتی در این بندر لنگر می انداخته ولی از آن زمان که بازرگانان مزبور از چاه بهار بیرون رفتند این بندر اهمیت خود را ازدست داده است . هوای چاه بهار در تابستان زیاد گرم و مرطوب است و در سایر فصول معتدل میباشد. آب مصرفی چاه بهار فقط از دو حلقه چاه (آب چاهها شور مزه است ) تأمین میشود و جز ایندو چاه چاههای دیگری هم حفر شده که طعم آب آنها نزدیک به تلخی است . ساختمانهای چاه بهار قدیمی است و دو عمارت جدید برای فرهنگ و بهداری در آنجا ساختمان شده . سربازخانه ٔ پادگان چاه بهار در جنوب قصبه واقع است و ساختمان آن که قبل از ١٣١٠ بنا شده مستحکم است . زبان مادری اهالی قصبه بلوچی و مذهبشان سنی است و شامل دو هزار تن سکنه است . ادارات دولتی چاه بهار عبارت است از پادگان نظامی، مرزبانی، فرمانداری، گروهان ژاندارمری، دارائی، نماینده ٔ فرهنگ، آمار، گمرک، گارد مسلح و دو دبستان دولتی هم دارد. از راه شوسه ٔ چاه بهار به ایرانشهر قبل از سال ١٣٢٠ هرهفته دو مرتبه پست با ماشین آمد و رفت میکرده ولی بعد از ١٣٢٠ روز بروز خرابتر شده است بطوری که اگر اتومبیلی از ایرانشهر به چاه بهار حرکت کند بواسطه خرابی راه و معطلی دیرتر از شتر به چاه بهار میرسد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٨). فرهنگ امیرکبیر ذیل چاه بهار نوشته : «بندر جنوب ایران در کنار دریای عمان که با ناحیه دشتیاری و نیکشهر (قصرقند سابق ) یک حوزه حکومتی تشکیل داده است ». (از فرهنگ امیرکبیر ص ٥٧٩).
چاه بهار. [ ب َ ] (اِخ ) یکی از شهرستان های استان هشتم کشور است که از طرف شمال به شهرستان ایرانشهر، از طرف خاور به مرز پاکستان، از طرف جنوب بدریای عمان و از طرف باختر ببخش جاسک از شهرستان بندرعباس محدود میباشد. بطور کلی هوای شهرستان گرمسیر و مالاریائی است و قسمت جنوب شهرستان چون مجاور دریاست گرمتر و مرطوبتر است . آب قسمت جنوبی وبخش دشتیاری از چاه تأمین میشود و آب قسمت شمالی شهرستان از رودخانه و چشمه و چند قنات است . محصول عمده شهرستان غلات، خرما، ذرت، حبوبات، لبنیات و پنبه است و مخصوصاً غلات و پنبه در ناحیه ٔ جنوب شهرستان (بخش دشتیاری و دهستان کنارک ) دیمی بعمل میاید و اگر باران بموقع ببارد این قسمت از حاصلخیزترین نقاط شهرستان است . این شهرستان دارای چهار رودخانه است به این شرح : ١- رود باهو کلات که از کوهستان سرباز سرچشمه گرفته در شمال خاوری شهرستان وارد دهستان باهو کلات میشود این رودخانه در قسمت بالا دارای آب و از محلی که وارد شهرستان میشود خشک و بی آب است . ٢- رودخانه ٔ خواجه که از کوهستان قصرقند و اهوران سرچشمه میگیرد و پس از مشروب ساختن آبادیهای بخش قصرقند وارد دشتیاری میشود ولی در ناحیه ٔ اخیر بدون آب است . ٣- رودخانه ٔ گه که از ارتفاعات نیکشهر وپیچان و تنگ سرخه سرچشمه گرفته پس از مشروب ساختن آبادیهای اطراف خود وارد دهستان کنارک می گردد. ٤- رودخانه ٔ رایچ که از ارتفاعات قنوج و بنت سرچشمه گرفته پس از مشروب کردن آبادیهای اطراف به دریای عمان میریزد. شهرستان چاه بهار از بخشهای زیر تشکیل شده است : ١- بخش مرکزی شامل دهستانهای کنارک و تنگ . ٢- بخش قصرقند شامل دهستان قصرقند. ٣- بخش دشتیاری شامل دهستانهای باهو کلات، دشتیاری میرعبدی و دشتیاری دلاور. ٤- بخش نیکشهر شامل دهستانهای نیکشهر و بنت . جمعیت شهرستان بشرح زیر است : چاه بهار یک آبادی و دو هزارتن سکنه . بخش مرکزی ٥٤ آبادی و ١٧ هزار تن سکنه که جمعاً ٥٥ آبادی و ١٩ هزار تن سکنه است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٨).