پهلوی دژ
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
پهلوی دژ. [ پ َ ل َ دِ ] (اِخ ) دهی مرکز دهستان پهلوی دژ بخش بانه ٔ شهرستان سقز، واقع در ٢١ هزارگزی جنوب خاوری بانه و ٣ هزارگزی عباس آباد و ٥ هزارگزی مرز ایران و عراق . کوهستانی سردسیر. دارای ١٦٥ تن سکنه . آب آن از چشمه . محصول آنجا غلات و توتون وارزن و گردو و زغال و مازوج و قلقاف . شغل اهالی زراعت . راه مالرو است . پاسگاه انتظامی دارد. نام قدیم آن ننور بوده است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٥).
پهلوی دژ. [ پ َ ل َ دِ ] (اِخ ) قصبه ٔ مرکز بخش پهلوی دژ. که نام فعلی آن آق قلعه است . این قصبه در ١٨ هزارگزی شمال گرگان کنار رودخانه ٔ گرگان واقع است . و از دوره ٔ صفویه پل آجری روی رودخانه ٔ گرگان باقی است . بعد از سال ١٣١٠ هَ . ش . از طرف اداره ٔ املاک اختصاصی تغییرات بسیاری در آن داده شده است : خیابانهای مستقیم و عریضی احداث و ابنیه ٔ زیبائی بنا نموده اند. روزهای پنجشنبه هر هفته بازار عمومی در این قصبه دایر است و معاملات عمده ای صورت میگیرد. در حدود یکصد باب دکان، و یک دبستان و دو آسیای موتوری دارد. اداره ٔ بخشداری، حوزه ٔ ٣ آمار، پزشک بهداری، دفتر پست، تلگراف، تلفن، پاسگاه نگهبانی در این قصبه ساکن هستند. جمعیت قصبه درحدود ١٠٠٠ تن میباشد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٣). ◄ نام قلعه ٔ مبارک آباد ساحل گرگان .
پهلوی دژ. [ پ َ ل َ دِ ] (اِخ ) یکی ازبخشهای شهرستان گنبد قابوس که نام فعلی آن آق قلعه است . این بخش در قسمت مرکزی دشت و طرفین رودخانه ٔ گرگان واقع و محدود است از شمال به بخش اترک و از جنوب ببخش مرکزی شهرستان گرگان و از خاور ببخش مرکزی گنبدقابوس و از باختر ببخش گمیشان . هوای بخش معتدل مرطوب و مالاریائی، آب آشامیدنی ساکنین از رودخانه ٔ گرگان، محصول عمده غلات و حبوبات و صیفی و لبنیات . شغل اهالی زراعت و گله داری است . این بخش از ٢٠ آبادی تشکیل شده و جمعیت آن در حدود ١٢ هزار تن است . مرکز بخش قصبه ٔ آق قلعه و قراء مهم آن عبارت است از: دازویلقی که از چند آبادی تشکیل شده، دوگونچی، صحنه بالا، محمد آلق، دوجی، کسلخه . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٣).