واحد وزن
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
واحد وزن . [ ح ِ دِ وَ ] (ترکیب اضافی، اِ مرکب ) واحد وزن در اصطلاح فیزیکی همان واحد نیرو است زیرا وزن هر جسم خود قسمی نیرو است و آن نیروئی است که جاذبه ٔ زمین به آن جسم وارد میسازد. واحدهای بین المللی و متداول وزن عبارتند از کیلوگرم نیرو، تن نیرو، گرم نیرو. رجوع به واحد نیرو شود. واحد وزن در ایران کنونی علاوه بر واحدهای دستگاه متری عبارتند از من . سیر چارک . گندم . نخود. مثقال . خروار. رجوع به هر یک از لغات مزبور شود. واحدهای وزن در حکومت اسلامی عبارت بوده اند از: ١- مثقال که دارای اقسامی بوده است از آن جمله مثقال عربی و مثقال بغدادی است . رجوع به مثقال شود. ٢- درهم که گاهی در کتب فارسی به درم تعبیر شده . رجوع به درهم و درم شود. اجزاء درهم و مثقال عبارتند از: قیراط، حبه و طسوج . و رجوع به کلمات مذکور شود. اضعاف درهم و مثقال عبارت بوده اند از: نواة، نش، طسق، اوقیه، رطل، استار. منا. قنطار. رجوع به کلمات مزبور و کتاب تاریخ مقیاسات و نقوددر حکومت اسلامی ص ٤٢ شود. واحدهای وزن در حبشه عبارتند از: ١- اکیت که برابر است با ٢٧/٧٧ گرم . ٢- فراسلا که برابر است با ١٦/٦٦ کیلوگرم . واحد وزن در عراق عرب کنونی عبارتند از: ١- واحدهای وزن دستگاه متری . ٢- حقه ٔ بزرگ که برابر با چهار کیلو است و در کربلا و نجف به کار رود. ٣- حقه ٔ کوچک که برابر یک سوم حقه ٔ بزرگ میباشد. ٤- اوقیه ٔ بزرگ که برابر یک کیلوگرم است . ٥- اوقیه ٔ کوچک که برابر یک سوم اوقیه ٔ بزرگ میباشد. واحدهای وزن در انگلستان عبارتند از: ١- واحدهای وزن دستگاه متری . ٢- اونس که برابر است با ٢٨/٣٥ گرم . ٣- پاوند که برابر است با ٤٥٣/٥٩٢٤ گرم . ٤- تن کوچک که برابر است با ٩٠٧/١٨ کیلوگرم . ٥- تن که برابر است با ١٠١٦ کیلوگرم . از واحدهای در آمریکا نیز اونس و تن است که در واحدهای وزن انگلستان ذکر آن آمده است . واحدهای وزن در شوروی عبارتند از: ١- واحدهای وزن دستگاه متری . ٢- دولیا که برابر است با ٠/٠٤٤ گرم . ٣- زولوتنیک که برابر است با ٤/٢٦٥ گرم . ٤- لت که برابر است با ١٢/٨ گرم . ٥- لیور یا فونت که برابر است با ٤٠٩/٥١٢ گرم . ٦- پود که برابر است با ١٦/٣٨٠ کیلوگرم . واحدهای وزن در ترکیه عبارتند از: ١- واحد وزن دستگاه متری . ٢- اوک (حقه ) که برابر است با ١/٢٨٢٩ کیلوگرم . ٣- اک متری که برابر است با ١ کیلوگرم . ٤- کانتار (قنطار) که برابر است با ٥٦/٤٥٠ کیلوگرم . واحدهای وزن در چین عبارتند از: ١- واحدهای وزن دستگاه متری . ٢- تااِل که برابر است با ٣٧/٣٠١ کیلوگرم . ٣- پیکول یا تان که برابر است با ٦٠/٤٧٣ کیلوگرم .