هیزم

(هِ زُ) (اِ.) هیمه، چوبی که برای سوختن به کار می‌رود. ؛ ~ تر به کسی فروختن کنایه از: بدی کردن به کسی و خصومت اورا برانگیختن.<br>

(هِ زُ) (اِ.) هیمه، چوبی که برای سوختن به کار می‌رود. ؛ ~ تر به کسی فروختن کنایه از: بدی کردن به کسی و خصومت اورا برانگیختن.

هیزم . [ هََ زَ ] (ع ص ) درشت و رُست از هر چیزی . ◄ (اِ) شیر بیشه . (منتهی الارب ) (آنندراج ).

هیزم . [ زُ ] (اِ) وقاد. وقید.وقود. (منتهی الارب ). حطب . هیمه . چوب برای سوختن . چوب خشک سوختنی . (غیاث اللغات ) (آنندراج ) : شب زمستان بود کپی سرد یافت کرمکی شب تاب ناگاهی بتافت کپیان آتش همی پنداشتند پشته ٔ هیزم بدو برداشتند. رودکی . هیزم خواهم همی دو امنه ز جودت جو دو جریب و دو خم سیکی چون خون . ابوالعباس (از فرهنگ اسدی ). به صد کاروان اشتر سرخ موی همه هیزم آورد پرخاشجوی . فردوسی . بیامد دوان پهلوان شادکام برآورد هیزم فراوان به بام . فردوسی . بی وفا هست دوخته به دو نخ بدگهر هست هیزم دوزخ . عنصری . عشق آتش تیز و هیزم تاخ منم گر عشق بماند همچنین آخ تنم . صفار. وانکس که بود بی هنر چو هیزم جز درخور نار سقر نباشد. ناصرخسرو. دو عاشق را بهم خوشتر بود روز دو هیزم را بهم خوشتر بود سوز. سعدی . بعضی به کسر زاء ضبط کرده اند به استناد این بیت نظامی : همه سختی از بستگی لازم است چو در بشکنی خانه پرهیزم است . نظامی . و این بیت از مولوی : آدمی راآدمیت لازم است عود را گر بو نباشد هیزم است . مولوی . و این خطا است زیرا که اختلاف توجیه جائز داشته اند فکیف که روی متحرک گردیده باشد. (آنندراج ). - هیزم دان ؛ جای هیزم . محطب . هیزم خانه . - هیزم سوختن : یکی هولناک آتش افروختند نشستند و هیزم همی سوختند. ؟ - هیزم شکاف ؛ هیزم شکن : هیزم شکاف پیری فرزانه گاه نزع میگفت با قرینش و میمرد ناگزیر. ؟ - هیزم شکستن : ترا تیشه دادم که هیزم شکن ندادم که دیوار مسجد بکن . سعدی . - هیزم شکن ؛ آنکه هیمه های بزرگ را برای سوختن به قطعات کوچک و خرد شکند : هست چو انگشت کژب و بر سر آن کژب غرچه ٔ هیزم شکن تبر زده یک بار. سوزنی . - هیزم شکنی ؛ شغل و عمل هیزم شکن . - هیزم فروش ؛ حطاب . (دهار) : گل از بوستان باده نوشان برند خس و خارهیزم فروشان برند. سعدی . - هیزم کش ؛ کسی که هیمه جمع میکند و برای سوخت فراهم می آورد. آنکه چوبهای ریزه را در آتش اندازد تا درگیرد. (آنندراج ) : میان دو کس جنگ چون آتش است سخن چین بدبخت هیزم کش است . سعدی . - هیزم کشی ؛ شغل و عمل هیزم کش : پیشه ٔ ایشان شبانی و هیزم کشی و مزدوری بودی . (فارسنامه ٔ ابن بلخی ). - امثال : چوب صندل بو ندارد هیزم است . دو هیزم را بهم بهتر بود سوز . سعدی . هیزم تر به کسی فروختن . هیزم تر دود برآرد نه نور .