هیتلر
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
هیتلر. [ ل ِ ] (اِخ ) آدولف . صدراعظم و دیکتاتور آلمان در جنگ دوم جهانی . در سال ١٨٨٩ م . در اتریش متولد شد. چند سال به نقشه کشی ساختمان مشغول بود. در سال ١٩١٢ به مونیخ رفت . در جنگ اول جهانی شرکت داشت و ترفیع درجه پیدا کرد. در سال ١٩٢١ م . به حزب نازی پیوست . این حزب به رهبری او در آلمان نفوذ و قدرت به هم رسانید. در ١٩٣٣ هندنبورگ رئیس جمهوری آلمان او را به سمت صدراعظم تعیین کرد. پس از فوت هندنبورگ دیکتاتور آلمان شد و مدت ١٢ سال با نهایت قدرت فرمانروایی کرد و ارتش نیرومندی برای جنگ آماده ساخت . در ١٩٣٨ به دنبال خروج آلمان از جامعه ٔ ملل پیمان اتحاد میان آلمان، ایتالیا و ژاپن منعقد گردید که به پیمان محور معروف شد. در ١٩٣٩ هیتلر قراردادی با روسیه منعقد ساخت و به موجب آن لهستان میان آلمان وروسیه تقسیم شد. در همان سال نیروهای آلمان به فرمان هیتلر به لهستان حمله کردند و در اثر آن جنگ میان دول محور (آلمان و ایتالیا و ژاپن ) و متفقین (لهستان، فرانسه و انگلیس ) درگرفت . نیروهای آلمان کشورهای لهستان و دانمارک و نروژ و فرانسه و هلند و بلژیک را اشغال کردند و در سال ١٩٤١ به روسیه حمله بردند و تامسکو پیش رفتند و در اثر کمکهای انگلیس و فرانسه و آمریکا و پایداری سربازان شوروی نیروهای آلمان شکست خوردند و از مناطقی که اشغال کرده بودند عقب نشینی کردند و سرانجام پیروزی نصیب متفقین گردید و آلمان در ١٩٤٥ بدون قید و شرط تسلیم شد و هیتلر در آخرین ساعت جنگ خودکشی کرد اما جسدش پیدا نشد. (فرهنگ عمید).