هرسین
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
هرسین . [ هََ ] (اِخ ) یکی از بخشهای شهرستان کرمانشاهان است . این بخش در خاور شهرستان واقع شده حدود مشخصات آن به شرح زیراست : از طرف شمال به بخش صحنه، از طرف خاور به شهرستانهای نهاوند و خرم آباد، از جنوب به شهرستان خرم آباد و از باختر همه جا امتداد رودخانه ٔ گاماسیاب . هوای بخش مانند سایر بخش های مجاور سردسیر است . آب قراء آن از چشمه ها و زه آب رودخانه های محلی و قنوات کوچک تأمین میشود. محصول عمده اش غلات، حبوبات آبی و دیمی، لبنیات و سایر محصولات دامی، میوه جات، الوار و کتیرا است . ارتفاعات آن عبارت است از: کوههای شیرز (شاه رزم ) و کوه گون بان در شمال، کوه گل زرد در خاور، کوه سیاه کمر کوه امامزاده و کوه خاوری چمن اسماعیل از جنوب این بخش را محصور نموده است . ارتفاع قصبه ٔ هرسین از سطح دریا ١٥٨٢ متر است . گودترین آبادی این بخش قریه ٔگروه بان ١٢٤١ متر از سطح اقیانوس مرتفعتر است مهمترین رودخانه ٔ این بخش همان رودخانه ٔ هرسین بوده پس ازمشروب نمودن قصبه و گرداندن چندین آسیاب وارد دهکده های بخش میگردد. این بخش تابع فرمانداری کرمانشاه است و از ٥٦ آبادی بزرگ و کوچک تشکیل شده . جمعیت آن درحدود ١٨٥٠٠٠ نفر است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٥). قلعه ای است و قصبه ای در پای آن . هوای معتدل دارد و آبهای روان . (نزهةالقلوب ). از بلوکات کرمانشاهان است . حد شمالی آن صحنه، حد شرقی نهاوند، حد جنوبی لرستان و غربی کرمانشاه است . از چشمه ای که قریب پانزده سنگ آب دارد مشروب میشود. (از جغرافیای اقتصادی کیهان ). در حفاریهای این ناحیه مقداری آثار تاریخی گرانبها از دوره ٔ حکومت مقدونی ها در ایران به دست آمده است . رجوع به ایران باستان پیرنیا ص ١٩٠٨ و ١٩٠٩ شود.
هرسین . [ هََ ] (اِخ ) قصبه ٔ مرکزی بخش هرسین شهرستان کرمانشاه واقع در ٥٤ هزارگزی خاور کرمانشاهان و کنار شوسه ٔ کرمانشاه به خرم آباد است . مختصات جغرافیایی آن به شرح زیراست : طول آن ٤٧ درجه و ٣٥ دقیقه، عرض ٣٤ درجه و ١٦ دقیقه . ارتفاع آن از سطح اقیانوس ١٥٨٢ متر است بنابراین ١٧٢ متر از کرمانشاه مرتفعتر است . جمعیت قصبه درحدود ٧٥٠٠ تن است . شغل اهالی زارعت و صنایع دستی زنان بافتن گلیم، جاجیم و کلاش است . گلیم و کلاش هرسین به خوبی مشهور است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٥).
هرسین . [ هََ ] (اِخ ) دهی است از دهستان ژاورود بخش رزاب شهرستان سنندج، واقع در ٢٠ هزارگزی جنوب خاوری رزاب و ٩ هزارگزی جنوب خاوری دوآب . جایی است کوهستانی و سردسیر و دارای ١٥٠تن سکنه . از چشمه مشروب میشود محصول عمده اش غلات، لبنیات، پنبه، انگور، گردو و امرود است . شغل اهالی زراعت و گله داری است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٥).