هجویری
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
هجویری . [ هَُ ] (ص نسبی ) منسوب به هجویر که محله ای است در غزنین . رجوع به هجویر شود.
هجویری . [ هَُ ] (اِخ ) علی بن عثمان بن علی الجلابی الهجویری الغزنوی، مکنی به ابوالحسن از عرفای قرن پنجم هجری است . نسبت وی به غزنین از مشرق خراسان است . وی در بعض علوم شاگرد ابوالعباس شقانی بوده و در طریقت از ابوالفضل محمدبن حسن ختلی پیروی میکرده و ابوالفضل خود از مریدان ابوالحسن بصری بوده است . هجویری با سه واسطه پیرو طریقت جنید است . مشکلات خود را با شیخ المشایخ ابوالقاسم گرگانی در میان میگذشت . او راست : ١- کشف المحجوب که از مآخذ بسیار معتبر تصوف و عرفان و از مفیدترین کتاب های تصوف اسلامی است و این کتاب به خواهش ابوسعید هجویری در پاسخ پرسشهای او تألیف شده است . ٢- دیوان شعر که چیزی از آن برجای نیست فقط در آغاز کشف المحجوب از انتحال آن گفتگو کرده است .٣- کتاب فنا و بقا که آنهم در مذهب تصوف بوده و برجای نمانده است . ٤- اسراب الخرق و الملونات . هجویری گوید: «مرا اندر این معنی کتابی است مفرد که نام آن اسرار الخرق و الملونات است و نسخه ٔ آن مرید را باید». این کتاب نیز در دست نیست . ٥- الرعایة بحقوق اﷲ تعالی . ٦- کتاب البیان لاهل العیان . ٧- منهاج الدین . ٨- نحو القلوب . ٩- ایمان . ١٠- فرق فرق . در موضعی از کتاب کشف المحجوب اشاره می کند که وی رسالات و کتبی داشته و دیگران آنها را به نام خود کرده اند و چندین بار به این مسأله اشاره کرده است . با توجه به زمان مشایخ و معاصران او، هجویری را باید از عرفای قرن پنجم هجری دانست . (نقل به اختصار و اندک تصرف از ترجمه ٔ مقدمه ٔ ژوکوفسکی بر کشف المحجوب ). رجوع بدان مقدمه و نیز رجوع به علی جلایی شود.
هجویری . [ هَُ ] (اِخ ) ابوسعید...، همان کسی است که ابوالحسن علی بن عثمان هجویری کتاب کشف المحجوب خود را در پاسخ سؤال وی تألیف کرده است . رجوع به مقدمه ٔ کشف المحجوب چ تهران ص ٥١ شود.