نبیل
/vâže/
لغتنامه دهخدا
(نَ) [ ع. ] (ص.)<BR>۱- هوشیار و گرامی.<BR>۲- نجیب، شریف.<br>
فرهنگ فارسی معین
(نَ) [ ع. ] (ص.) ۱- هوشیار و گرامی. ۲- نجیب، شریف.
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
نبیل . [ ن َ ] (ع ص ) تیزخاطر. هوشیار. (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). صاحب ذکاوت . (از اقرب الموارد). صاحب ذکا. ذکی : چون وزیر شیر شد گاو نبیل چون ز عکس ماه ترسان گشت پیل . مولوی . زینچنین عذر ای سلیم نانبیل خون و مال ما همه کردی سبیل . مولوی . ◄ استاد. (فرهنگ خطی ). ◄ زیرک در کار. (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). ◄ صاحب فضل . (از اقرب الموارد) (از فرهنگ نظام ) (از المنجد). فاضل . (از ناظم الاطباء) (فرهنگ خطی ). ◄ بزرگ . (آنندراج ) (غیاث اللغات ). کبیر : سید سادات سلطان نبیل مفخر کونین و هادی ّ سبیل . مولوی . ◄ نیکو. (غیاث اللغات )(آنندراج ): هو نبیل الرأی ؛ جیده . (از اقرب الموارد)(متن اللغة). ◄ الحسن مع غلظ. (معجم متن اللغة). ◄ گرامی . (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). شریف . (یادداشت مؤلف ). ◄ صاحب نجابت . (از اقرب الموارد) (فرهنگ نظام ) (المنجد). ذونبل . (از معجم متن اللغة). نَبل . (معجم متن اللغة) (اقرب الموارد). نجیب . بزرگوار: آن اصیل خوش لقای مکرم درویش دوست آن نبیل پارسای مفضل پرهیزگار. سنائی . گفت ای پشت وپناه هر نبیل مرتجی و غوث ابناء سبیل . مولوی . تن چو اسماعیل و جان همچون خلیل کرد جان تکبیر بر جسم نبیل . مولوی . پیش تو خون است آب رود نیل پیش من آب است نی خون ای نبیل . مولوی . ◄ تیرانداز ماهر. (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). حاذق در تیراندازی . (ازاقرب الموارد). ◄ فربه . (غیاث اللغات ) (آنندراج : نبیلة). جسیم . (اقرب الموارد) (معجم متن اللغة) (المنجد). ◄ عظیم . (از اقرب الموارد): فرس نبیل المحزم ؛ عظیمه . (اقرب الموارد) (از معجم متن اللغة). ◄ وسیع. واسع. موسع. (یادداشت مؤلف ). ◄ که صاحب کمال جسم است . محمودالشمائل . (از اقرب الموارد): رجل نبیل ؛ مرد بی نهایت نیکوصورت و خوشروی . (ناظم الاطباء). قیل : و لایکون الرجل نبیلاً حتی یکون محمودالشمائل . (اقرب الموارد). ◄ النبیل من الناس ؛ بین النبالة. (معجم متن اللغة). ج، نِبال، نَبَل، نَبَلة . ◄ بمعنی خسیس هم آمده است . (ازمعجم متن اللغة).
مترادف و متضاد واژهدان
ذکی، زیرک، سخی، شریف، هوشمند، فاضل بزرگوار، کبیر شریف، نجیب
فرهنگ نامهای فارسی
نام فارسی