ملایر

ملایر. [ م َ ی ِ ] (اِخ ) مرکز شهرستان ملایر است که در جلگه ٔ مسطحی بنا شده است . طول این شهر ٤٨ درجه و ٤٩ دقیقه و ٣٠ ثانیه از مبداءگرینویچ و عرض آن ٣٤ درجه و ١٧ دقیقه است و ١٦٧٧ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. هوای آن معتدل است و در حدود ٢٥٤٣٢ تن سکنه دارد. از بناهای دیدنی شهر پارک ناصری است که بانی آن سلطان محمدمیرزا برادر عین الدوله و تاریخ بنای آن ١٣٠٤ هَ . ق . است . این شهر، به علت آنکه شاهزاده دولت شاه یکی از پسران فتحعلی شاه اولین کسی بود که به فکر احداث آن افتاد، سابقاً دولت آباد نامیده می شد . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٥). و رجوع به ماده ٔ قبل شود.

ملایر. [ م َ ی ِ ] (اِخ ) یکی از ولایات ثلاث است که در جنوب همدان و شمال بروجرد واقع است . (از جغرافیای سیاسی کیهان ص ٢٩١). یکی از شهرستانهای استان پنجم و از نظر تقسیمات کشوری تابع فرمانداری کل همدان است . از شمال به شهرستان همدان و از جنوب به شهرستان بروجرد، از مشرق به شهرستان اراک و از مغرب به شهرستانهای نهاوند و تویسرکان محدود است . منطقه ای است سردسیر و بطور کلی خوش آب و هوا و سالم . مرتفعترین کوه شهرستان در شمال شوسه ٔ ملایر به اراک و شمال کمازان واقع و معروف به کوه لشکردر است که ٢٩٢٨ متر از سطح دریا بلندتر است . مهمترین رودخانه ٔ شهرستان رودخانه ٔ خرم آباد است که از شعب رودخانه ٔ گاماساب به شمار می آید. محصول عمده ٔ این شهرستان غلات و گردو و انگور و سایر میوه ها و حبوبات است و از صادرات مهم آن کشمش، قیسی، گردو، چوب صنوبر، چوب گردو، پوست، پشم و کتیراست . معادنی که در کوههای این شهرستان وجود دارد عبارت است از زغال سنگ و سنگ سفید که در بلورسازی مصرف دارد و سنگ مرمر متوسط و طلا که در اراضی طجر دهستان سامن داخل خاک و شن دیده می شود. در اکثر قراء شهرستان زنان به بافتن قالی، قالیچه، جاجیم و گلیم اشتغال دارند که یکی از صادرات مهم شهرستان محسوب می گردد. شهرستان ملایر از ٥دهستان تشکیل یافته و تقسیمات آن به شرح زیر است : ١- دهستان حومه، ٥٢ آبادی . ٢- دهستان آورزمان، ٤٧ آبادی . ٣- دهستان ترک، ٥٠ آبادی . ٤- دهستان سامن، ٤٦ آبادی . ٥- دهستان کمازان، ٥٥ آبادی . بنابر آمار فوق شهرستان ملایر با احتساب شهر ملایر از ٢٥١ آبادی تشکیل شده و در حدود ٠٠٠، ١٧٠ تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٥). و رجوع به نشریه ٔ مؤسسه ٔ آمار ایران و جغرافیای سیاسی کیهان صص ٣٩٠ - ٣٩٢ و جغرافیای غرب ایران ص ٧٩ و نزهةالقلوب چ لیدن ص ٧٤ شود.