لطیف
/vâže/
لغتنامه دهخدا
(لَ) [ ع. ] (ص.)<BR>۱- نرم و نازک.<BR>۲- نیکو، نغز.<br>
فرهنگ فارسی معین
(لَ) [ ع. ] (ص.) ۱- نرم و نازک. ۲- نیکو، نغز.
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
لطیف . [ ل َ ] (اِخ ) تخلص شاعری است از مردم قزوین . این بیت او راست : ای دیده خون ببار مبادا که پای یار ممنون دستگیری رنگ حنا شود. (قاموس الاعلام ترکی ).
لطیف . [ ل َ ] (اِخ ) از شعرای قرن نهم عثمانی و از مردم بروسه و مشهور به طوطی لطیف . روزگاری کار قضا کرد و از ثروت پدر و دسترنج خویش در استانبول مدرسه ای ساخت و در آن بقیه ٔ عمر به تدریس علوم به سر برد. این بیت او راست : گر کمز تو سن چرخی مه نودن فراغم وار بوعالم کشت زارنده نه چفتم نه او را غم وار. (قاموس الاعلام ترکی ).
لطیف . [ ل َ ] (اِخ ) از شعرای اصفهان است در عهد محمدشاه . به هندوستان رفت و در دهلی متوطن شد. این بیت او راست : به عزم گریه نشستم به رهگذار کسی که بر رهش ننشیند دگر غبار کسی . (قاموس الاعلام ترکی ).
مترادف و متضاد واژهدان
ظریف، نازک ترد، شکننده زیبا، گلاندام، گلپیکر، نازکاندام، نازکبدن، نازکتن شیرین، نغز ریز، ریزه، سبک (متضاد: زمخت، ضخیم، کلفت)
واژگان فارسی سره واژهدان
تاژ، نرمینه، نرم، نازک
فرهنگ نامهای فارسی
نام مردانه
واژگان قرآن
وَ هُوَ اللَّطیفُ الْخَبیرُ «لطیف» از مادّه «لطف» است. هنگامى که درباره اجسام به کار مى رود، به معناى سبکى در مقابل سنگینى. هنگامى که درباره حرکات (حرکت لطیفه) به کار مى رود، به معناى یک حرکت کوچک و زودگذر. و گاهى نیز در مورد موجودات و کارهاى بسیار دقیق و باریک ـ که با حسّ قابل درک نیستند ـ به کار مى رود. و اگر خدا را به عنوان لطیف توصیف مى کنیم نیز به همین معناست، یعنى او خالق اشیاى ناپیدا و داراى افعالى است که از محیط قدرت استماع بیرون است، بسیار باریک بین و فوق العاده دقیق مى باشد. بنابراین «لطیف» از مادّه «لطف» به معناى کار بسیار ظریف و باریک است، و اگر به رحمت هاى خاص الهى، «لطف» گفته مى شود نیز به خاطر همین ظرافت آن است. و «لطیف» در سوره «شورى» دو معنا دارد: یکى صاحب لطف و محبت و مرحمت، و دیگر آگاه بودن از امور دقیق و پنهانى، و از آنجا که روزى دادن به همه بندگان، نیاز به این دارد که از تمام آنها در هر گوشه و کنار، در سراسر آسمان و زمین آگاه و با خبر باشد، در آغاز به لطیف بودنش اشاره مى کند، و سپس به مقام رزّاقیت. پس توصیف خداوند، به «لطیف» از این نظر است که، «لطیف» از مادّه «لطف» به معناى هر موضوع دقیق، ظریف، و هرگونه حرکت سریع و جسم لطیف است; بنابراین، لطیف بودن خداوند، اشاره به علم او نسبت به اسرار دقیق و ظریف آفرینش است، و گاه، به معناى خلقت اجسام لطیف، کوچک، ذره بینى و مافوق ذره بینى آمده است.(36)