قولنجان
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
قولنجان . [ ل ِ ] (معرب، اِ) خاولنجان . (فهرست مخزن الادویه ). گیاهی است از تیره ٔ زنجبیل ها که دو گونه ٔ آن مشهور است یکی را به نام قولنجان صغیر و دیگری را به نام قولنجان کبیر مینامند و هر دو آنها دارای ساقه های زیرزمینی مورد استفاده هستند (قولنجان صغیر بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد) قولنجان از گیاهان بومی چین و هندوچین است . نوع صغیر آن دارای ساقه های زیرزمینی به ضخامت یک چوب قلم (بکلفتی یک انگشت تقریباً) و به درازی شش سانتیمتر است . بوی ساقه های زیرزمینی آن که به نام ریزوم خوانده میشود، معطر (شبیه بوی فلفل ) است، طعمش سوزان و تلخ است . در این ریزوم ها مواد نشاسته ای و صمغی وجود دارد و بعلاوه دارای اسانسی است که بوسیله ٔ جوشاندن آنها در آب استخراج میشود و خاصیت تسکین درد را دارد و از این جهت در دندانپزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین جهت رفع دردهای امعاء و بعنوان مقوی از ریزومهای آن استفاده میکنند. خولنجان، خولیجان، خاولنجان، کلاجن، کلیجن، قرغات، خسرو دارو، و قسط، کسری دارو، هارلیجان، هاولیجان، گلنگا قالنقا، پان، درخت تانبول، خلنجان . (فرهنگ فارسی معین ). - قولنجان جاوه ای . رجوع به قولنجان کبیر شود. - قولنجان چینی . رجوع به قولنجان صغیر شود. - قولنجان ختایی (خطایی ) . رجوع به قولنجان صغیر شود. - قولنجان صغیر ؛ یکی از گونه های قولنجان که بیشتر از قولنجان کبیر مورد استفاده ٔ داروئی واقع میشودو معطرتر از آن است . ساقه های زیرزمینی آن کوچکتر ازقولنجان کبیر است و اینگونه بیشتر در چین به عمل می آید. قولنجان خطایی . قولنجان چینی . کلاجن صغیر. ریشه جوز. قولنجان طبی . (فرهنگ فارسی معین ). - قولنجان کبیر ؛ یکی از گونه های قولنجان که دارای ساقه های زیر زمینی درشت تر از قولنجان طبی (قولنجان صغیر) است ولی خواص طبی و اسانس کمتر دارد. این نوع قولنجان بیشتر در جاوه و هندوستان و مصر میروید. قولنجان جاوه ای . قولنجان هندی . قولنجان مصری . (فرهنگ فارسی معین ). - قولنجان مصری . رجوع به قولنجان کبیرشود. - قولنجان هندی . رجوع به قولنجان کبیر شود.