قوس

قوس . [ ق َ ] (ع مص ) اندازه کردن چیزی را به چیزی مانند وی در حکم . ◄ سبقت بردن و پیشی گرفتن . (منتهی الارب ) (از اقرب الموارد). ◄ راست کردن و صف کشیدن اسبان رهان را وقت تاختن . قاس الخیل ؛ راست کرد و صف کشید اسبان رهان را وقت تاختن . (منتهی الارب ).

قوس . [ ق َ ] (ع اِ) کمان . (منتهی الارب ) (از اقرب الموارد). مؤنث است و تصغیر آن قویسة میشود و گاهی آن را مذکر کنند و تصغیر آن را قویس گیرند. (ااز قرب الموارد) (ناظم الاطباء). ◄ ذراع . (اقرب الموارد). گز بدانجهت که مذروع را با آن قیاس کنند. قول خدای تعالی : فکان قاب قوسین أو أدنی ؛ یعنی دو کمان عربی یا بقدر دو گز. (منتهی الارب ). ◄ باقیمانده ٔ خرما در تک خنور. (منتهی الارب ) (از اقرب الموارد). ◄ آنچه گرو بندند در اسب دوانیدن و جز آن . (منتهی الارب ). ◄ هرچه به هیأت قوس، منحنی باشد، چون قوس پل و قوس دایره و قوس قزح . (از اقرب الموارد). ◄ در هندسه و هیأت حصه ای از محیط دایره است . (فرهنگ نظام ). - قوس الرجل ؛ آنچه از کمر وی منحنی باشد. (از اقرب الموارد). - قوس السماء ؛ عبارت است از نصف فلک و ربع مسکون یا غیر آن چرا که چون تمام فلک مرئی و غیرمرئی بشکل دایره تصور شود پس نصف آن یا ثلث آن یا ربع آن البته بصورت قوس باشد یا آنکه قوس السماء، قوس قزح مراد باشد. (آنندراج ) (غیاث اللغات ). - قوس النهار ؛ عبارت است از مقدار مسافت سیر ظاهری شمس از افق مشرقی تا افق مغربی چرا که چون تمام فلک مرئی و غیر مرئی را بصورت دایره فرض کنیم نصف آن بالضروره بشکل قوس باشد پس نصف مرئی فلک را که مسیر شمس در روز باشد قوس النهار گویند. (آنندراج ) (غیاث اللغات ). - قوس قزح ؛ رجوع به مدخل قوس قزح شود.

قوس . [ ق َ ] (اِخ ) برجی است در آسمان . (از اقرب الموارد) (منتهی الارب ). نام برج نهم از دوازده برج فلکی که کمان و کمان گردون نیز گویند. (ناظم الاطباء). نام برج نهم از بروج دوازده گانه است که ستاره هایش شکل مرد تیرانداز فرض شده . (از فرهنگ نظام ). در جامع الحکمتین آمده : از دوازده برج که جملگی فلک بدان منقسم است، سه برج آتشی است و سه برج خاکی است و سه برج بادی است و سه برج آبی . آتشی حمل و اسد و قوس است ... (جامع الحکمتین چ کربن و معین ص ٢٧٢). حوت و قوس هر دو خانهای مشتری اند. (همان کتاب ص ٢٨٦) : چون حمل چون ثور چون جوزا و سرطان و اسد سنبله، میزان و عقرب، قوس و جدی و دلو و حوت . ؟