قاسمی دمشقی

قاسمی دمشقی . [ س ِ ی ِ دِ م ِ ] (اِخ ) جمال الدین محمدبن محمد سعیدبن شیخ قاسم قاسمی دمشقی سرآمد علماء دمشق بودو از بسیاری از آنان بواسطه پارسائی و استقامت امتیاز داشت . وی علاوه بر وقوف به اسرار شریعت و علوم دینی به دانش و فرهنگ عصری نیز توجه داشت و بدین جهت روش علمی او بر دیگران تفوق و برتری داشت . دولت وی را به شهرها و قراء سوریه برای ایراد درس ها و کنفرانس های علمی اعزام میداشت و چهار سال متوالی در این وظیفه بود سپس به مصر رفت و از مدینه نیز دیدن کرد و چون به وطن برگشت حسودان وی را به تأسیس مذهب تازه در دین متهم کردند و آن را مذهب جمالی نامیدند تا آنجا که به سال ١٣١٣ هَ . ق . دولت وقت وی را بازداشت کرده و مورد بازپرسی قرار داد و چون برائت وی ثابت گشت آزاد گردید و حاکم دمشق از او معذرت خواست . او از این پس به خانه نشست و به تألیف و تدریس عمومی و خصوصی پرداخت و مقالات متنوع بیشماری در مجلات و روزنامه ها منتشر ساخت . گفته اند تألیفات او از هفتادودو تألیف افزون است . جرجی افندی حداد در مصیبت مرگ وی گوید: نم یا جمال الدین غیر مروع ان الزمان بما ابتلیت کفیل فستعرف الاجیال قدرک فی غد ان کان لم یعرفه هذا الجیل . (المشرق جزء ٢٤ ص ٢٩٣). او راست : ١- الاجوبة المرضیه . این کتاب در دمشق به سال ١٣٢٦ هَ . ق . در ٣٧صفحه چاپ شده است . ٢- ارشاد الخلق الی العمل بخبر البرق . در دمشق به سال ١٣٢٩ در ١٠٤ صفحه چاپ شده است . ٣- الاسراء و المعراج . این کتاب به سال ١٣٣١ در دمشق به چاپ رسیده است . ٤- اوامر مهمه فی اصلاح القضاء الشرعی . در دمشق به چاپ رسیده است . ٥- الاوراد المأثورة در بیروت به سال ١٣٢٠ به چاپ رسیده است . ٦- تاریخ جهمیّه و معتزله به سال ١٣٢٠ در صیدا به چاپ رسیده است . ٧ - تعطیر المشام فی مآثر دمشق الشام . این کتاب را در ضمن رساله ای به نام «اختیارات احمدبن تیمیه » دیدم ولی تحقیق نکردم که چاپ شده است یا نه . (مؤلف معجم المطبوعات ). ٨- تنبیه الطالب الی معرفة الفرض والواجب، این کتاب در مصر به سال ١٣٢٦ چاپ شده است . ٩ - جوامع الاَّداب فی اخلاق الانجاب . این کتاب در چاپخانه ٔ سعادت مصر به سال ١٣٣٩هَ . ق . / ١٩٢١ م . در ١٥١ صفحه چاپ شده است . ١٠ - خطب و آن مجموعه ٔ خطبه های مؤلف است که در دمشق به سال ١٣٢٥ در ١٢٧ صفحه چاپ شده است . ١١ - حیاة البخاری که در شهر صیدا به سال ١٣٣٠ چاپ شده است . ١٢ -دلائل التوحید در دمشق به سال ١٣٣٠ در ٢٠٧ صفحه چاپ شده است . ١٣ - الشای والقهوه والدخان که در مصر به سال ١٣٢٠ چاپ شده است . ١٤ - شذرة من السیرة المحمدیة.این کتاب در مصر در چاپخانه ٔ المنار به سال ١٣٢١ چاپ شده است . ١٥ - شرح المیدانیة فی التجوید. ١٦ - شرح الاسباط که در دمشق به سال ١٣٣١ چاپ شده است . ١٧ - الطائر المیمون فی حل لغز الکنز المدفون . این کتاب دردمشق به سال ١٣٢٢ چاپ شده است . ١٨ - فتاوی مهمة فی الشریعة الاسلامیة در محاکم عثمانی مصر. این کتاب مجموعه ای است از فتاوای علماء رسمی اسلام در قسطنطنیه که بر اساس فتوای علماء اربعه نوشته است . مؤلف آن قاسمی و محمد عبده است و در مصر به سال ١٣٣١ در ٢٤ صفحه به طبع رسیده است . ١٩ - الفتوی فی الاسلام (علم اصول ) این کتاب در دمشق به سال ١٣٢٩ در ٧٢ صفحه چاپ شده است . ٢٠ - مذاهب الاعراب و فلاسفة الاسلام فی الجن . این کتاب به سال ١٣٢٨ در چاپخانه ٔ مقتبس دمشق در ٥٢ صفحه طبع شده است . ٢١ - المسح علی الجوربین و ضمیمه ٔ آن کتاب دیگری است به نام الاستیناس لتصحیح انکحة الناس . این کتاب در چاپخانه ٔ ترقی دمشق به سال ١٣٣٢ چاپ شده است . ٢٢ - موعظة المؤمنین من احیاء علوم الدین . جزء دوم این کتاب در مطبعه ٔ سعادت مصر به سال ١٣٣١ چاپ شده است . ٢٣ - النفحة الرحمانیة، شرح متن المیدانیة فی التجوید و در ذیل شرح تکمله ای است در آداب قرائت وقرائت کننده، و در دمشق به سال ١٣٢٣ به طبع رسیده است . ٢٤ - نقد النصائح الکافیة علی تعدیل معاویه . این کتاب ردّ است بر کتاب «النصایح الکافیه عن تولی معاویه » تألیف محمدبن عقیل و به سال ١٣٢٨ در دمشق چاپ شده است . (معجم المطبوعات ج ٢ ستون ١٤٨٣ تا ١٤٨٦).

قاسمی دمشقی . [ س ِ ی ِ دِ م ِ ] (اِخ ) محمد سعیدبن قاسم بن صالح حلاق [ ١٢٨٥ - ١٣١٧ هَ . ق . / ١٨٤٢ - ١٩٠٠ م . ] یکی از ادیبان و دانشمندان دمشق است . وی به صنعت های شامی آشنا بود و درباره ٔ آنها کتابی به نام ١- بدائع الغرف فی الصناعات والحرف، به ترتیب حروف تهجی برشته ٔ نگارش کشید و مجموعه ای دارد به نام ٢- سفینة الفرج فی ماهب و دب و درج که به طرز کشکول نوشته است . ٣- تنقیح الحوادث الیومیه . ٤- الثغر الباسم و آن را در شرح حال پدرش نوشته است . ٥- دیوان شعرهای او. رجوع به مقدمه ٔ شرح الام حسینی خطی و تراجم اعیان دمشق، خطی ص ٨١ و بدایع التحف و منتخبات التواریخ دمشق ص ٧٢٢ و الاعلام زرکلی چ ٢ ج ٧ ص ١٣ شود.