فراماسونری
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
فراماسونری . [ فْرا / ف ِ س ُ ن ِ ] (فرانسوی، اِ) هماهنگی و تفاهم میان اشخاصی که علائق و تمایلات متشابه دارند.(از فرهنگ زبان امریکایی وبستر). ◄ (اِخ ) روش و سازمان فراماسونها. (از فرهنگ آکسفورد). در سازمان فراماسونری حوزه هایی به نام لژ وجود دارد که همه ٔ این لژها از یک کمیته ٔ مرکزی دستور میگیرند. فراماسونری در عین حال که یک سازمان سِرّی نیست اسرار پنهان بسیار دارد. امروز در کشورهای کمونیست، دیگر آثاری از فعالیت این سازمان به چشم نمیخورد، ولی در کشورهای اروپای غربی و امریکا هنوز حوزه های آن وجود دارد. تشکیلات فراماسونها از قرن سیزدهم م . به بعد سر و سامانی گرفت و تأسیس آن از قرن چهاردهم م . در لندن آغاز گردید. از اوایل قرن هیجدهم م . و به خصوص از سال ١٧١٧ فراماسونری در امریکا و آسیا هم نفوذ کرد و حوزه های وسیع آن در همین قرن در ایرلند، هند و دیگر کشورها به وجود آمد و همواره فعالیت خود را گسترش داد تا جایی که در طول ٤٠ سال در تمام شهرهای معروف هندوستان از جمله بنگال، کلکته، مدرس و بمبئی لژهای فراماسونری تأسیس شد. در فرانسه نخستین حوزه در سال ١٧٣٢ م . برپا شد و در کشورهای دیگر به ترتیب زیر سازمانهای فراماسونی به وجود آمد: آلمان ١٧٣٣ م .، پرتقال ١٧٣٥ م .، هلند ١٧٣٥ م .، سویس ١٧٤٠ م .، دانمارک ١٧٤٥ م .، ایتالیا ١٧٦٣ م .، بلژیک ١٧٦٥ م .، روسیه ١٧٧١ م .، و سوئد ١٧٧٣ م . به همین ترتیب نفوذ فراماسونری تا دورترین نقاط زمین گسترش یافت . در امریکای شمالی و مخصوصاً در ایالات متحده ٔ امریکا ایرلندیها و اسکاتلندیها از اوایل قرن هیجدهم برای ایجاد لژهای این سازمان دست به کار شده بودند. و در ١٧٣٤ م . بنیامین فرانکلین که در آن روزگار بیست وهشت ساله بود، رهبر فراماسونهای پنسیلوانیا شد و در همان سال نخستین کتاب مربوط به این سازمان را در امریکا به چاپ رسانید. به دنبال این کوشش ها در فراماسونری، حوزه های رمزی پدید آمد. مثلاً در امریکای شمالی «لژهای آبی » مخصوص فراماسونهایی بود که عضو سازمانهای کشوری بودند. (نقل به اختصار از دایرةالمعارف بریتانیکا). ظاهراً فراماسونری در زمان ناصرالدین شاه قاجار در ایران هم نفوذ یافت . رجوع به فراموشخانه شود.