فخرالمحققین

فخرالمحققین . [ ف َ رُ ل ْ م ُ ح َق ْ ق ِ ] (اِخ ) محمدبن علامه ٔ حلی، گاه او را به لقب فخرالاسلام، فخرالدین و رأس المدققین هم خوانده اند. از اعاظم و محققان علمای امامیه و از ثقات و مدققین فقهای شیعه و جامععلوم عقلی و نقلی بوده است . و پدر وی با آن همه عظمت و دانش او را بسیار تمجید کرده و در دیباچه ٔ بسیاری از مصنفات خود نام او را آورده است . در مجالس المؤمنین از حافظ ابرو نقل است که وقتی فخرالمحققین با پدرش به خدمت سلطان محمد خدابنده آمد جوانی دانشمند، بزرگ، نیکواخلاق و پسندیده خصال بود. تألیفات فخرالمحققین بدین قرار است : ١- ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد که آن را به دستور پدر خود تصنیف کرده است و به قول شیخ بهایی نظیر آن در فقه استدلالی تألیف نشده است . این کتاب تا باب نکاح در زمان خود علامه و بقیه بعد از مرگ او تألیف شده است . ٢- تحصیل النجاة، که موضوع آن اصول دین است . ٣- ثبات الفوائد فی شرح اشکالات القواعد، که همان ایضاح الفوائد است، نخست آن رابدین اسم خوانده و سپس نامش را به ایضاح تبدیل نموده است . ٤- جامع الفوائد، فی شرح خطبة القواعد که تنها خطبه ٔ قواعد علامه را شرح داده است . ٥- حاشیه ای بر ارشاد الاذهان علامه . ٦- حاشیه ای بر قواعد علامه، و آن غیر از ایضاح مذکور در فوق است . ٧- شرح مبادی الاصول علامه . ٨- شرح نهج المسترشدین علامه . ٩- غایةالسؤل فی شرح تهذیب الاصول علامه . ١٠- الکافیة الوافیه، در علم کلام . ١١- منبع الاسرار. وفات فخرالمحققین شب جمعه پانزدهم جمادی الاَّخره ٔ سال ٧٧١ هَ . ق . در سن هشتادونه سالگی بوده است . (از ریحانة الادب ج ٣ صص ١٩٧ - ١٩٩).