طرابلس شام
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
طرابلس شام . [ طَ ب ُ ل ُ س ِ ](اِخ ) مؤلف قاموس الاعلام گوید: نام قضائی است در ولایت بیروت و عبارت است از قسم جنوب غربی سنجاق، از طرف شمال و شرق با قضای عکامحدود میباشد، و ٩١ قریه دارد و مشتمل است بر ٥ ناحیه و اراضی عشیره ٔ عرب الجحیش و عده ٔ نفوس آن بر ٤١٨٧١ تن بالغ گردد و ٣٠٣٣٦ تن از اینان مسلمانند - انتهی . امروزه دارای ٤٠٠٠٠ سکنه است . ◄ طرابلس شام (سنجاق ...) مؤلف قاموس الاعلام ترکی آرد: یکی از ایالتهای پنجگانه ٔ ولایت بیروت است ؛ از طرف جنوب به سنجاق جبال لبنان، از سمت مشرق به سنجاق حما از ولایت سوریه، از سوی شمال به سنجاق لاذقیه و از جانب مغرب به دریای سفید محدود میباشد. اراضی آن ناهموار و پرعارضه است، دامنه های جبل لبنان و جبل نصیریه در اندرون سنجاق پخش شده، انهار بسیاری دارد و از همه بزرگتر در میان دو سلسله ٔ مزبور جاری و موسوم به نهر کبیرمیباشد، و خاک آن بسیار حاصلخیز و پرمحصول و هوای سواحل آن بی اندازه گرم و نقاط مرتفع داخله ٔ آن خنک و بطور کلی معتدل و سالم است . محصولات عمده ٔ آن عبارت از: گندم، جو، ذرت، ارزن، نخود، عدس باقلا و حبوبات دیگر و نیز تنباکو و سیب زمینی و غیره و میوه های بسیار از قبیل : پرتقال، لیمو، انار، انجیر، انگور، زیتون فراوان هم دارد، روغن زیتون بمیزان کلی حاصل شود، زنبور و کرم ابریشم آن نیز فراوان است و انگبین و نوغان جزو صادرات سنجاق است، و در اندرون لوا به پرورش دام نیز توجه بسیار میشود. سالانه بیش از ٣٠٠٠٠٠ اوقه پشم حاصل گردد. مقدار جنگلهای سنجاق به ١٥٧٠٠٠ دونم بالغ میشود و درختان بزرگ و گوناگون صنعتی دارند. اکتشافاتی برای کشف معادن هنوز بعمل نیامده، نفوس لوابه ١٢٤٧٨٥ تن بالغ گردد که قریب ٩١١٨٣ تن مسلم سنی و نصیری و بقیه غیرمسلم روم، مارونی، کاتولیک، ارمنی، پروتستان و یهودی میباشند و ١٥٤ باب جوامع و مساجدو مکاتب و معابد دیگر دارد. ٥٦٧ قریه در این سنجاق موجود است و به چهار قضا و ٥ ناحیه مقسم گشته است .