شومان
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
شومان . (اِخ ) (قلعه ٔ...) در قسمت علیای رود قبادیان و باختر پل سنگی شهر واشجرد و در جنوب آن قلعه ٔ بزرگ شومان (الشومان ) واقع بوده است . مقدسی درباره ٔ شومان گوید: مکانی پرجمعیت است و آباد و نیکو. یاقوت گوید: شهری است در چغانیان در آن طرف نهر جیحون و اهالی آنجا سرکش و بر سلطان خویش متمردند.در زمان وی این نقطه یکی از ثغور مهم اسلامی در مقابل ترکان بوده است . شرف الدین علی یزدی در وصف جنگهای امیر تیمور از این قلعه بنام حصار شومان مکرر یاد کرده و غالباً آن را بصورت مختصر حصار یا حصارک نوشته و امروز هم به «حصار» معروف است . (از سرزمینهای خلافت شرقی لسترنج ص ٤٦٨) (از معجم البلدان ). شهری است [ به ماوراءالنهر ] استوار... و گرد او باره ای کشیده واو را قهندزی است بر سر کوه نهاده و اندر میان قهندز چشمه ای است بزرگ و از وی زعفران خیزد بسیار. (حدودالعالم ). و رجوع به نزهةالقلوب مقاله ٔ ٣ ص ١٥٦ و مجمل التواریخ ص ٣٠٥ و شرح احوال رودکی ص ٥٥ و ٢٥٧ شود.
شومان . (اِخ ) رُبِر. سیاستمدار فرانسوی . در لوکزامبورگ بسال ١٨٨٦ م . متولد گردیده . دموکرات است و مکرر به وزارت خارجه و نخست وزیری رسیده است . وی مبتکر طرح همکاری اقتصادی اروپا (زغال سنگ و فولاد) است . (از فرهنگ فارسی معین ).
شومان . (اِخ ) ربرت . آهنگساز مشهور آلمانی . وی در تزویکاو بسال ١٨١٠ م . متولد شد و بسال ١٨٥٦ م . درگذشت . پدرش کتابفروش بود و او در طفولیت به کتاب و ادب علاقه یافت و در ١٥سالگی به امور ادبی پرداخت . در سال ١٨٢٨ م . برای آموختن حقوق به دانشگاه لیپزیک رفت . هنگامی که با کلارا ویک دختر موسیقی دان و هنرمند آشنا شد به موسیقی علاقه یافت . وی موسیقی را در ٢٠سالگی آغاز کرد و مدتی بعد با کلارا ویک که دختر استادش بود ازدواج نمود. شومان در جوانی به انتقاد آثار موسیقی پرداخت و از ١٨٣٤تا ده سال «مجله ٔ جدید برای موسیقی » را در لیپزیک انتشار داد. شومان از ١٨٤٠ م . به ساختن آهنگ مشغول شدو در سال ١٨٤٣ م . به استادی کنسرواتوار لیپزیک انتخاب گردید. از سال ١٨٥٣ م . به بعد شومان صحت و حواس خود را از دست داد. در پایان حیات دیوانه شد و در تیمارستان درگذشت . آهنگهای سبکش برای پیانو، از شاعرانه ترین آثار موسیقی آلمان بشمار می آید. شومان گاهی آهنگهای خود را زیر نفوذ باخ و بتهوون میساخت . قطعات اوغالباً پخته و عمیق است . ضرب موسیقی شومان متنوع و آثارش نرم و ملایم و دلنشین و شاعرانه است . آثار مهم او عبارتند از: کارناوال، اپوس ٩، مناظر جنگل، اپوس ١٠٥ شماره ٔ یک، سمفنی بهار در سی بمل، سمفنی زمان در می بمل، عشق و زندگی یک زن، عشقهای شاعر. وی علاوه بر چهار سمفنی، چهار «اوورتور» به نامهای «نامزد مسین »، «ژول سزار»، «هرمان و دوروته » و «جشن » ساخته است . کلارا ژوزفین ویک، زن شومان (١٨١٩- ١٨٩٦ م .) پیانوزنی ماهر بود. وی پس از مرگ شوهرش آثار او را تألیف و اصلاح کرد. (از فرهنگ فارسی معین ).