شهری

شهری . [ ش َ ] (ص نسبی ) منسوب به شهر عربی، که ماه باشد. (از یادداشت مؤلف ) (ناظم الاطباء).

شهری . [ ش َ ] (اِخ ) قریه ای است دوفرسنگی کمتر جنوبی کاکی به فارس . (فارسنامه ٔ ناصری ).

شهری . [ش َ ] (ص نسبی ) منسوب به شهر. شهرنشین . شهرگان . مدنی . ساکن شهر. مقابل روستائی . حضری . بلدی : زبردست شد مردم ِ زیردست به کین مرد شهری به زین برنشست . فردوسی . طوطی بحدیث و قصه اندرشد با مردم روستایی و شهری . منوچهری . حاکم درخورد شهریان باید نیکو نبودفرشته در گلخن . ناصرخسرو. گر شاه توئی ببخش و مستان چیز از شهری و روستائی . ناصرخسرو. از زیانکاران روز و شب ز عدلت خوف نیست کاروانی را و شهری را ز قطمیر و نقیر. سوزنی . مسکن شهری ز تو ویرانه شد خرمن دهقان ز تو بیدانه شد. نظامی . وگر شهریان را رسانی گزند در شهر بر روی دشمن ببند. سعدی . -همشهری ؛ کسی که با دیگری از یک شهر باشد. رجوع به ماده ٔ همشهری شود. ◄ کشوری .مقابل سپاهی (در پیش قدما). غیرنظامی . در برابر لشکری . غیرسپاهی . سیویل . (یادداشت مؤلف ) : سپاهی و شهری بکردار کوه سراسر بجنگ اندرون همگروه . فردوسی . بدانست شهری وهم لشکری کز آن کار شور آید و داوری . فردوسی . سپاهی و شهری همه جنگجوی بدرگاه شاهان نهادند روی . فردوسی . کنون در پیش شهری و سپاهی ز من خواهد نمودن بیگناهی . (ویس و رامین ). چو چاره نبد شهری و لشکری گرفتند زنهار و خواهشگری . اسدی . همه مصریان شهری و لشکری پذیره شدندش به نیک اختری . نظامی . شهری و لشکری ز جان بستوه همه آواره گشته کوه به کوه . نظامی . ◄ نوعی از سرود و خوانندگی بزبان پهلوی . (آنندراج ) (از ناظم الاطباء). گویندگیی است بزبان پهلوی که رامندی نیز گویند. (رشیدی ). نوعی از سرود که بزبان پهلوی باشد. (غیاث ). ◄ چون در پشت پاکت این کلمه نویسند خطاب به غلام پست است و مراد اینکه این نامه متعلق به شهر است نه خارج از شهر. ◄ حاضر. مقابل مسافر. (یادداشت مؤلف ) : وقف رشیدی را بر باد داد داد بهر شهری و هر رهگذر. سوزنی . ◄ مقابل غریب . کسی که در شهر زادگاه خود بسر برد و در آن بیگانه نباشد : جان تو غریبست و تنت شهری ازینست از محنت شهریت غریب تو به آزار. ناصرخسرو. ◄ (اِ) قسمی خربزه ٔ نرم و شیرین با صورتی گرد یا دراز شبیه گرمک و طالبی . قسمی خربزه به نرمی گرمک لکن مانند خربزه درازاندام . قسمی خربزه از نوع پست .(یادداشت مؤلف ). قسمی خربزه ٔ زودرس .