شارل کن
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
شارل کن . [ ک َ ] (اِخ ) همان شارل پنجم پسر فیلیپ اول معروف به فیلیپ زیبا و ژان دیوانه است . وی بسال ١٥٠٠ م . در شهرگان تولد و بسال ١٥٥٨ م .وفات یافت . در سال ١٥١٦ م . پادشاه اسپانیا و در سال ١٥١٩م . امپراطور آلمان شد. وسعت قلمرو سلطنت او که شامل اسپانیا مستعمرات آن، فلاندر، اتریش و آلمان میشد موجب گشت که وی همواره با پادشاهان فرانسه در حال خصومت بسر برد. جاه طلب و مدعی سلطنت مطلقه ٔ عالمگیر و بهمین سبب با فرانسوای اول پادشاه فرانسه متجاوز از سی سال در حال جنگ بود. وقایع و حوادث مهم این جنگها بقرار زیر است : در سالهای ١٥٢٢ م . و ١٥٢٥م . در نبردهای ایتالیا فرانسویان را مغلوب ساخت و پادشاه فرانسه را به اسارت درآورده پیمان مادرید را در سال ١٥٢٦ م . بر وی تحمیل کرد؛ پس از یک سلسله جنگهای دیگر در سال ١٥٢٧م . رم را به تصرف درآورد؛ در سال ١٥٢٩م . پیمان صلح کامبره میان طرفین بسته شد، مذاکرات مربوط به این پیمان را لویئز دوساووا از جانب فرانسوای اول و مارگریت دوتریش از جانب برادرزاده اش شارل کن انجام دادند و از اینرو قرارداد مزبور به «صلح بانوان » شهرت یافت ؛ سپس کوشش بی حاصلی برای تصرف ایالت پرووانس نشان داد؛ درسال ١٥٣٨م . پیمان متارکه ٔ نیس انعقاد یافت و سرانجام در سال ١٥٤٤م . شکست سرپزول در ایتالیا اتفاق افتاد. پس از وفات فرانسوای اول در سال ١٥٥٥ م . شارل کن شهر مس رامحاصره کرد و در سال ١٥٥٦ م . پیمان متارکه ٔ ووسل را امضا نمود. از جانب دیگر، این امپراطور در سال ١٥٣٢ م . با ترکان عثمانی بجنگ پرداخت و در سال ١٥٣٥ م . به تونس و در سال ١٥٤١ م . به الجزیره لشکر کشید و در آنجا با ناکامی روبرو شد.وی بموجب موافقت نامه اوگسبورگ در سال ١٥٥٥م . آزادی مذهب را برای پیروان لوتردر آلمان برسمیت شناخت . در پایان عمر به خطای خود پی برد و در سال ١٥٥٥م . از سلطنت استعفا کرد و در سال ١٥٥٦م . در صومعه ٔ یوست در اسپانیا عزلت گزید و همانجا چشم از جهان فروبست .