سنگسر

سنگسر. [ س َ س َ ] (اِخ ) قصبه ٔ مرکزی بخش سنگسر از شهرستان سمنان . طول ٥٣ درجه و ١٩ دقیقه و عرض ٣٥ درجه و ٤٣ دقیقه . آب قصبه از قنوات علی آباد، محمدوردی، امام زاده قاسم و چشمه های فلکه زابند، واله صفحه تأمین میگردد. بیشتر آب آشامیدنی سکنه از چشمه ٔ فلکه تأمین میگردد، ولی بطور کلی کم آب است . جمعیت سنگسر در حدود ١٤هزار تن است . زبان مادری آنان زبان مخصوص به خودشان فارسی شکسته مخلوط بزبانهای تاتی، راجی و غیره است . ادارات دولتی از قبیل بخشداری، شهرداری، شهربانی، نگهبانی، ژاندارمری، دارایی، فرهنگ، بهداری، پست و تلگراف و تلفن و شعبه ٔ بانک ملی در طرفین خیابان قصبه واقعند. قصبه بوسیله ٔتلگراف با سمنان و شهمیرزاد مربوط است . در این قصبه ٥ دبستان و هفت مسجد وجود دارد. معاش ساکنین قصبه از گله داری، چوبداری و کسب تأمین میگردد. دامپروری یکی از مشاغل عمده ٔ سنگسری است و زمستان گله های گوسفند آنان بوسیله ٔ چوپانها در حاشیه ٔ شمال دشت کویر مرکزی و نقاط علف خیز دهستانهای طرود، بیارجمند خارطوران، شاهرود، و بکوک، درونه، کاشمر نگهداری شده و اواخرفروردین بطرف ییلاق حرکت در حین عبور از سنگسر صاحبان گله ها با عائله خود بمراتع و چشمه سارهای سبز و خرم و دامنه های پرعلف سلسله جبال البرز از حدود شمال خاوری سنگسر تا شمال فیروزکوه و لواسانات پیش رفته، پس از تعلیف و برداشت محصول دامی اوایل مهرماه بطرف قشلاق مراجعت صاحبان گله در سنگسر توقف، گله ها با چوپان به نواحی مذکور قشلاقی میروند. این عمل که از سالهای کهن معمول بوده است تکرار میشود. مزارع مشروحه زیر در دامنه های سلسله البرز بشعاع ٢٠ الی ٤٠ کیلومتری سنگسر واقع و جزء قصبه ٔ سنگسر محسوب می شوند، اغلب متعلق به سنگسری ها بوده، فقط تابستانها برای برداشت محصول و تعلیف دامها چند روزی دارای سکنه میباشند: امام زاده زینعلی، اذابرک، انجیلابن، اورپلنگ، آرتد، آب گرم، اژگوی، بشم بن، تندور، تنگه، جوچال، جوکاره، چه سر، جماران حسن آباد، خینک، خوریه بالا، خوریه پائین، دربند، درازگاره، رضاآباد، روانه، سوو، سیاه خانی، سفیددشت، سیاه دره، علی آباد، گل رودبار، شوراب، عوض محمد، شاه محمد، حسن آباد، ملاعباس، کینه کوه، گرجلو، کلاته سیداسماعیل، گاوران، کزمورد، کرداربن، گاوک، گوره گنبد، گرجلو، لیتو، مرگ سر، میان آب، ول هومنه . آب چشمه ٔ لیتو در مزرعه ٔ دربند و آب مزرعه مشهور به آب گرم برای امراض جلدی مفید است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٣).

سنگسر. [ س َ س َ ] (اِخ ) نام یکی از بخش های شهرستان سمنان است . این بخش در قسمت شمال سمنان و منطقه ٔ کوهستانی دره های جنوب سلسله جبال البرز واقع است . هوای آن سردسیر است آب آن از چشمه سارهای کوهستانی تأمین میشود. محصول عمده ٔ آن میوه و لبنیات است . این بخش از ٦ آبادی سنگسر، شهمیرزاد، ده صوفیان، درجزین، طالب آباد، زیارت مشهور به امام زاده قاسم و ٦٣ مزرعه و چشمه سار دیگر تشکیل میشود. جمعیت آن در حدود ٢٤هزار تن است . راه شوسه از سمنان به سنگسر و شهمیرزاد وجود دارد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٣).