ساعة
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ساعة. [ ع َ ] (ع اِ) ج، ساعات و ساع . پاره ای است از پاره های روز و شب، و شبانه روز چهار پاره است . (شرح قاموس ). پاره ای از روز و شب . (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). ◄ ثلث ثمن شب و روز و آن عبارت است از شصت دقیقه . (قطر المحیط). ◄ وقتی است که حال هستی در او. (شرح قاموس ). وقت که در وی باشی . (منتهی الارب ). وقت حاضر. (قطر المحیط). هنگامی که شخص در آن است . (ناظم الاطباء). هنگام حاضر. (ناظم الاطباء). ◄ وقتی است که می ایستد او قیامت .(شرح قاموس ). وقت که در آن قیامت برپا شود. (منتهی الارب ) (قطر المحیط). ◄ روز قیامت است . (شرح قاموس ). قیامت . (منتهی الارب ) (قطر المحیط) (ناظم الاطباء). در رستخیز. رستاخیز. ◄ (اِ) هلاک شوندگان . (شرح قاموس ) (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). ♦ ساعة سوعاء ؛ ساعتی سخت . (مهذب الاسماء) (شرح قاموس ). زمان سخت . (منتهی الارب ). ♦ من ساعة ؛ اکنون و فی الحال و فی الفور و همان دم و همان ساعت . (ناظم الاطباء). ♦ ساعة الغفلة؛ مابین المغرب و العشاء. (ناظم الاطباء). رجوع به ساعت شود.
واژگان قرآن
جآءَتْهُمُ السّاعَةُ بَغْتَةً منظور از «ساعة» روز قیامت است و علت انتخاب این نام (ساعة) براى روز قیامت این است که یا حساب مردم در آن ساعت با سرعت انجام مى گیرد و یا اشاره به ناگهانى بودن وقوع آن است که در ساعتى برق آسا مردم از جهان برزخ به عالم قیامت منتقل مى شوند، یا به خاطر این که اعمال بندگان به سرعت مورد حساب قرار مى گیرد. ولى این احتمال نیز وجود دارد که «ساعة» کنایه از حوادث هولناک بوده باشد، زیرا آیات قرآن مکرّر مى گوید: شروع قیامت با یک سلسله حوادث فوق العاده هولناک همچون زلزله ها، طوفان ها و صاعقه ها همراه است و یا اشاره به ساعت مرگ بوده باشد، ولى تفسیر اول نزدیک تر به نظر مى رسد. کلمه «ساعة» در سوره «حجّ» گر چه بعضى احتمال داده اند به معناى لحظه مرگ و مانند آن بوده باشد، ولى آیات بعد، نشان مى دهد که منظور از آن پایان جهان و قرار گرفتن در آستانه قیامت است مخصوصاً که با کلمه «بغتة» (ناگهانى) همراه است. و مى دانیم «ساعَة» در لغت عرب به معناى جزء کمى از زمان است.(17)