زامیاد
/vâže/
لغتنامه دهخدا
[ په. ] (اِ.)<BR>۱- نام روز بیست و هشتم از هر ماه شمسی.<BR>۲- در آیین زردشتی، ایزد موکل بر زمین.<br>
فرهنگ فارسی معین
[ په. ] (اِ.) ۱- نام روز بیست و هشتم از هر ماه شمسی. ۲- در آیین زردشتی، ایزد موکل بر زمین.
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
زامیاد. [ زام ْ ](اِخ ) نام یشت ١٩ است . رجوع به زامیادیشت شود.
زامیاد. [ زام ْ ] (اِ) نام روز بیست و هشتم است از ماههای شمسی . (برهان قاطع) (آنندراج ).نام روز بیست و هفتم از هر ماه شمسی . (غیاث اللغات ). روز بیست و هشت است از ماههای شمسی و نیک است در این روز تخم کشتن و درخت نشاندن و عمارت کردن . (فرهنگ جهانگیری ). آقای دکتر معین در کتاب روزشماری در ایران باستان آرد: روز ٢٨ به زامیاد نامزد است . در اوستا زام و در پهلوی زمیک و در پارسی زمی بمعنی زمین و فرشته آن هر دو آمده . (روزشماری ص ٦٢). و در ص ٦٥ از آن کتاب آرد: ابوریحان بیرونی نام این روز را در فهرست روزهای ایرانی زامیاد و در سغدی رام جید و در خوارزمی، راث یاد کرده زرتشتیان این روز را رامیاد خوانند -انتهی : چون زامیاد نیاری ز می تو یاد زیرا که خوشتر آید می روز زامیاد خاصه بپادشاه ملک ارسلان که چرخ هرگز نداشت چو او هیچ شاه یاد. مسعودسعد. و رجوع به مزدیسنا و تأثیر آن در ادب پارسی و یشتها و خرده اوستا از یشتهای اوستا شود.
زامیاد. [ زام ْ ] (اِخ ) فرشته ای است که مصالح و تدبیر امور روز زامیاد (٢٨ از هر ماه شمسی ) به او تعلق دارد. گویند در این روز درخت نشاندن و تخم کاشتن و عمارت کردن بغایت خوب است . (برهان قاطع). نام فرشته ٔ موکل بر تدبیر امور آن روز (روز زامیاد) و گویند به محافظت حوران بهشتی نیز مأمور است . (آنندراج ).نام سروشی است که بمحافظت حوران بهشتی مأمور است وتدبیر امور و مصالح زامیاد به او متعلق است . (فرهنگ جهانگیری ). دکتر معین در مزدیسنا و تأثیر آن در ادب پارسی آرد: ایزدان بزرگ نیز خود بنوبت از همکاران امشاسپندان هستند... و ایزد زامیاد از ایزدان همکار امرداد (امشاسپندی که ماه مرداد بنام او است ) میباشد. (مزدیسنا و تأثیر آن در ادب پارسی ص ١٦٢). و در ص ٤٣٢ از آن کتاب آمده : در مزدیسنا همه ٔ عناصر و بخصوص (زمین ) مقدس و زامیاد یعنی : زم یزدیا بعبارت دیگر فرشته ٔ زمین (در اوستا: زم ) محترم است و نام او در ردیف فرشتگان سی روز ماه یادشده و از این جهت آبادانی زمین و زراعت بر مزدیسنان واجب بوده است . امشاسپند سپندارمذ (در اوستا: سپنته آرمئتی ) فرشته ٔ نگهبان زمین و گاه نیز خود زمین بشمار رفته است - انتهی . و درکتاب روزشماری در ایران باستان تألیف دکتر معین آمده : زامیاد مرکب است از دو جزء زام که ایزد و فرشته ٔزمین است و جزء دوم یاد از حروف زواید و پسوند است که در اوستا و پارسی باستان (دات ) آمده چنانکه در واژه های بنیاد و فریاد دیده میشود. ایزد زامیاد (زمین )با ایزد آسمان اغلب یکجا یا در هر دو مقدس شمرده شده اند. نگهبانی روز ٢٨ با ایزد نامبرده است . نیز در فرهنگها آمده در این روز درخت بنشاندن و تخم کاشتن و عمارت کردن بغایت خوب است . (روزشماری صص ٦٣ - ٦٤).
فرهنگ نامهای فارسی
نام مردانه