ذکر کثیر

الذّاکِرینَ اللّهَ کَثیراً در این که منظور از «ذکر کثیر» چیست؟ در روایات اسلامى و کلمات مفسرین، تفسیرهاى گوناگونى ذکر شده که ظاهراً همه از قبیل ذکر مصداق است و مفهوم وسیع این کلمه، شامل همه آنها مى شود. از جمله در حدیثى از پیغمبر گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله)مى خوانیم: إِذَا أَیْقَظَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ مِنَ اللَّیْلِ فَتَوَضَّئا وَ صَلَّیا، کُتِبَا مِنَ الذَّاکِرِینَ اللَّهَ کَثِیراً وَ الذَّاکِرَاتِ ; «هنگامى که مرد همسرش را شبانگاه بیدار کند و هر دو وضو بگیرند و نماز (شب) بخوانند از مردان و زنانى خواهند بود که بسیار یاد خدا مى کنند». و در حدیثى از امام صادق(علیه السلام)مى خوانیم که «هر کس تسبیح فاطمه زهراء(علیها السلام) را در شب بگوید، مشمول این آیه است». بعضى از مفسران گفته اند: «ذکر کثیر» آن است که در حال قیام و قعود و به هنگامى که به بستر مى رود یاد خدا کند. اما به هر حال، ذکر نشانه فکر است، و فکر مقدمه عمل; هرگز هدف، ذکر خالى از فکر و عمل نیست.(10)