ذوفضل

ذوفضل . [ ف َ ] (ع ص مرکب ) خداوند فضل . خداوند بخشایش : ولکن اﷲ ذوفضل علی العالمین . (قرآن ٢ / ٢٥١). در ترجمه ٔ آن ابوالفتوح رازی آرد: ولکن خدای خداوند فضل است بر جهانیان و در تفسیر آن گوید: و خدای عز و جل خداوند فضل و کرم رحمت است بر جهانیان آنانکه مستحق اند و آنانکه مستحق نه اند از آنجا که رحمت او واسع است بر مؤمن و کافر و برّ و فاجر (تفسیر ابوالفتوح ج ١ ص ٤٣٤) و باز در سوره ٔ آل عمران آیه ١٥٢ آمده است : واﷲ ذوفضل علی المؤمنین، و خدای خداوند بخشایش است بر مؤمنان . (تفسیر ابوالفتوح ج ١ ص ٦٦٥) و در تفسیر آن گوید: و خدای تعالی خداوند فضل و احسان است بر مؤمنان . (ص ٦٦٨) و در همان سوره ضمن آیه ٔ ١٧٤ آمده است : واﷲ ذوفضل عظیم . و خدای خداوند بخشایش تمام است . (تفسیر ابوالفتوح ص ٦٨٠) و در صفحه ٔ ٦٩١ در تفسیر آن گوید: و خدای جل جلاله خداوند فضل و نعمت بزرگ است . همچنان که ملاحظه شد در سه جای قرآن کریم «ذوفضل » و در چهار موضع «لذوفضل » آمده که اینک آیات آنها را ذیلا می آوریم . اِن ّ اﷲ لذو فضل َ علی الناس و لکن ّ اکثرالناس لایشکرون . (قرآن ٢ / ٢٤٣). و در سوره ٔ یونس ضمن آیه ٔ ٦٠ نیز همین عبارت آمده است : بدرستی که هر آینه خداوند فضل است بر مردمان ولیکن بیشتر ایشان شکر نمیگذارند. (تفسیر ابوالفتوح ج ٣ ص ٤٣٠). و در تفسیر آن گوید: خدای خداوند فضل و افضال و نعمت است و آنچه بر ایشان آمد از وبال عقوبت هم از فعل ایشان است و از کردار ایشان ولیکن بیشتر مردمان این ندانند از آنجا که اندیشه نکرده باشند و شکر نعمت او نکنند (ج ٣ ص ٢). و در سوره ٔ النمل آیه ٔ ٧٣ آمده است : و ان ربک لذو فضل علی الناس و لکن اکثرهم لایشکرون . ترجمه ٔ آن چنین است ؛ و بتحقیق پروردگار تو هر آینه صاحب بخشش است بر مردم ولیکن بیشتر آنها شکر نمیگذارند. (تفسیر ابوالفتوح ج ٤ ص ١٦٩). و در تفسیر آن گوید: و خدای تو ای محمد خداوند فضل و رحمت است بر مردمان ولیکن بیشترینه ٔ ایشان شکر نمی گذارند. (ایضاً ص ١٧٤). و در سوره ٔ المؤمن آیه ٔ ٦١ آمده است ؛ان اﷲ لذو فضل علی الناس و لکن اکثر الناس لایشکرون ؛ بدرستی که خدا هر آینه صاحب افزونی است بر مردم ولیکن بیشتر مردم شکر نمیکنند. (ابوالفتوح ج ٤ ص ٥٢٥) و در صفحه ٔ ٥٢٩ تفسیر آنرا بدینسان گوید: خدای تعالی خداوند فضل و احسان و نعمت است بر مردمان ولیکن بیشترمردمان شکر نعمت او نمیکنند. و در سوره ٔ هود آیه ٔ ٣ذی فضل آمده است : و یؤت ِ کل ذی فضل ِ فَضلَه . و بدهدهر صاحب افزونی را افزونیش (تفسیر ابوالفتوح ج ٣ ص ٥٤). و در تفسیر آن گوید: و بدهد هر خداوند فضلی را فضلش یعنی هر نفسی را جزایش محتمل است نعمت و رزق دنیا را و جزا و ثواب قیامت را، اول بروفق مصلحت و حکمت و دوم بر حسب استحقاق و معدلت . (همان کتاب ص ٥٦).