ذواصبح
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ذواصبح . [ اَ ب َ ] (اِخ ) ابن زیدبن الغوث بن سعدبن عوف بن عدی بن مالکب بن زیدبن سعدبن زرعة و هو حمیر الأصغر.یکی از اقیال یمن است و سیاط اصبحیّة، یعنی تازیانه های اصبحی، منسوب بدوست . و مالک بن انس، صاحب مذهب ازاحفاد او باشد و از این رو او را مالک بن انس اصبحی خوانند. و مؤلف حلل السندسیة ج اول ص ٢٩٨ گوید: و منهم (ای حمیربن سبا) من ینتسب الی ذی اصبح . قال ابن حزم، هو ذو اصبح بن مالک بن زید من ولد سبا الأصغربن زیدبن سهل بن عمروبن قیس و وصل النسب . و ذکر الحازمی ان ّذا اصبح من کهلان ... و رجوع به نفح الطیب ج ١ ص ١٣٩ شود. و در عقدالفرید آمده است که : ذواصبح حرث بن مالک بن زیدبن الغوث است و ابرهةبن الصباح ملک تهامه از اولاداوست . و مادر او ریحانة دختر ابرهة الاشرم ملک حبشه است و پسر او ابوشمر در رکاب امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب در صفین بشهادت رسید. و هم از فرزندان اوست رشدین بن عریب بن ابرهة سید حمیر بشام به زمان معاویة. ونیز یزیدبن مفرّغ الشاعر. (عقدالفرید جزو٣ ص ٣١٩).