درودن

درودن . [ دُ دَ ] (مص ) درو کردن و بریدن غله .(برهان ). زراعت قطع کردن . (از آنندراج ). کشت غله ٔ رسیده بریدن . (شرفنامه ٔ منیری ). درو کردن و درویدن و بریدن غله . (ناظم الاطباء). بریدن کشت با داس . حصاد کردن . درویدن . بدرودن . بدرویدن . دروش . درو. (یادداشت مرحوم دهخدا). دریدن . (شرفنامه ٔ منیری ). چیدن . اجتراز. احتصاد. حُساف . حَسف . (منتهی الارب ). حصاد. حصد. (دهار) (تاج المصادر بیهقی ). خسودن . خسوردن . و رجوع به درویدن شود : چو ما چرخ گردون فراوان سرشت درود آن کجا به آرزو خود بکشت . فردوسی . که آن بر، نخستین تو خواهی درود و ز آتش نیابی مگر تیره دود. فردوسی . بدان خارکن گفت از ایدر برو همه خار کندی کنون زر درو. فردوسی . جهانا مپرور چو خواهی درود چو می بدروی پروریدن چه سود. فردوسی . بکارند و ورزند و خود بدروند بگاه خورش سرزنش نشنوند. فردوسی . گیاهان کوهی فراوان درود بیفگند ازو هر چه بیکار بود. فردوسی . چندانکه توانستی رحمت بنمودی چندان که توانستی ملکت بزدودی کشتی حسنات و ثمراتش بدرودی دشوار تو آسان شد و آسان تو دشوار. منوچهری (دیوان ص ١٥٥). زمانی بدین داس گندم درو بکن پاک پالیزم از خار و خو. اسدی . رورو جانا همی غلط پنداری گندم نتوان درود چون جو کاری . ؟ (از قابوسنامه ). اوت کشت و اوت هم خواهد درودن بی گمان هرکه کارد بدرود پس چون کنی چندین مرا. ناصرخسرو. ای جسته دی ز دستت فردا بدست تو نه فردا درود باید تخمی که دی بکشتی . ناصرخسرو. بدانکه هر چه بکشتی ز نیک و بد فردا بیایدت همه ناکام و کام پاک درود. ناصرخسرو. بد کاشتن و نیک درودن ناید زیرا که ز هر کشته درودن باید. ابوالفرج رونی . نشست شاه به سور و همیشه سورش باد برمراد دل از کشته ٔ غدید درود . مسعودسعد (دیوان ص ٩١). دست فلک درود سر دشمنان او از تیغ گندنا شبه او چو گندنا. سوزنی . هرچه کاری بدروی و هرچه گوئی بشنوی این سخن حق است و حق زی مرد حق گستر برند. سنائی . هرچه کاری در بهاران تیرماهان بدروی . خواجه عبداﷲ انصاری . تخم ادب کاشتم، دریغ درودم گر بر دولت درودی چه غمستی . خاقانی . هر شبی بر خاکش از خون دانه ٔ دل کشتمی هر سحر خون سیاوشان ازو بدرودمی . خاقانی . به آب زر این نکته باید نوشت شتربان درود آنچه خربنده کشت . نظامی . به باغ مشعله دهقان َانگشت بنفشه می درود و لاله می کشت . نظامی (خسرو و شیرین ص ٩٦). بیدادگری زمن ربودش من کاشته بودم او درودش . نظامی . زین کشته چو ناامید بودی کآنجا که بکاشتی درودی . نظامی . دانه ٔ امید چه کاری که مرغ دانه ٔ ناکشته درود ای غلام . عطار. سایلش گفتا بباید کشت زود هیچکس ناکشته هرگز کی درود. عطار. برفتند و هرکس درود آنچه کشت نماند بجز نام نیکو و زشت . سعدی . سر نه چون گندنا بود که به تیغ چون درودی دگر توانش درود. سعدی . هر چه کاری همان درود توان در زیان کارگی چه سود توان . اوحدی . من اگر نیکم اگر بد تو برو خود را باش هرکسی آن درود عاقبت کار که کشت . حافظ. چه جای کشته که ناکشته کار اوست درودن . کاتبی . اجتراز، جز، صرم ؛ درودن کشت . (دهار) (تاج المصادر بیهقی ) (ترجمان القرآن جرجانی ). اختلاء، خلی ؛ درودن و برکندن گیاه تر را. (از منتهی الارب ). استخلاب ؛ بریدن چیزی را ودرودن . (از منتهی الارب ). جرام، جرم ؛ درودن بار خرما. (از منتهی الارب ). جزء جزاز؛ درودن خرما و گندم و مانند آن . (از منتهی الارب ). خلب ؛ درودن و شکافتن چیزی را. (از منتهی الارب ). کناز، کنز؛ درودن خرما و گنجینه نهادن آن بهر سرما. (از منتهی الارب ). ♦ وقت درودن ؛ هنگام حصاد. هنگام درو. حصاد. (دهار) : ز دانه گر خورم مشتی به آغاز دهم وقت درودن خرمنی باز. نظامی . ◄ چوب تراشیدن . (آنندراج ). ◄ بریدن . جدا کردن سر از تن : کنون کینه نو شد ز بهر فرود سرطوس نوذر بباید درود. فردوسی . چو کابلستان را بخواهد بسود نخستین سر من بباید درود. فردوسی . پشیمانی آنگه نداردت سود که تیغ زمانه سرت را درود. فردوسی . ◄ جدا کردن . تهی کردن : بروزی دو کس بایدت کشت زود پس، از مغز سرشان بباید درود. فردوسی .