خروشان
/vâže/
لغتنامه دهخدا
(~.) (ص فا.) فریادکنان، نالان.<br>
فرهنگ فارسی معین
(~.) (ص فا.) فریادکنان، نالان.
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
خروشان . [ خ ُ ] (ق، نف ) در حال خروشیدن . (یادداشت بخط مؤلف ). رجوع به خروش با همه ٔ معانی آن شود : خروشان و کفک افکنان و سلیحش . خسروی . گرانمایه فرزند در پیش اوی از ایوان برون شد خروشان بکوی . فردوسی . ببست آن در وبارگاه کیان خروشان بیامد گشاده میان . فردوسی . همه جامه ٔ پهلوی کرد چاک خروشان بسر بر همی ریخت خاک . فردوسی . خروشان همی تاخت تا قلبگاه بجائی کجا شاه بد با سپاه . فردوسی . شبگیر کلنگ را خروشان بینی در دست عبیر و نافه ٔ مشک بچنگ . منوچهری . همه روز نالان و جوشان بود بیک جای تا شب خروشان بود. (گرشاسب نامه ). این کلمات تقریر کرد و از پیش شاه خروشان بیرون رفت . (سندبادنامه ص ٢٢٤). خروشان و نفیرکنان از پیش حاکم بازگشت . (سندبادنامه ص ٢٩٢). چون سگان دوست هم پیش سگان کوی دوست داغ بر رخ طوق در گردن خروشان آمدم . خاقانی . به پلپل دانه های اشک جوشان دوانم بر در خویشت خروشان . نظامی . ز رشک نرگس مستش خروشان ببازار ارم ریحان فروشان . نظامی . ز گوش و گردنش لؤلؤ خروشان که رحمت بر چنان لؤلؤفروشان . نظامی . فرس کشته از بس که شب رانده اند سحرگه خروشان که وامانده اند. سعدی (بوستان ). بیا وز غبن این سالوسیان بین صراحی خون دل و بربط خروشان . حافظ. ◄ خروشنده . آنکه می خروشد. (یادداشت بخط مؤلف ). رجوع به خروش در همه ٔ معانی آن شود : اندازد ابروانْت همه ساله تیر غوش وآنگاه گویدم که خروشان مشو خموش . خسروی . برزم آسمان را خروشان کند چو بزم آیدش گوهرافشان کند. فردوسی . پراکنده با مشک و دم سنگ خوار خروشان بهم شارک و لاله سار. خطیری . مگرچون خروشان شود ساز او شود بانگ دریا به آواز او. نظامی . ♦ سیل خروشان ؛ سیل مهیب . سیل عظیم . سیل پرصدا. سیل نعره زن .
مترادف و متضاد واژهدان
زاریکنان، غلغلهکنان، خروشنده، غوغاکنان، فریادکنان، نالان پرخروش، پرتلاطم، متلاطم (متضاد: آرام)