حکمان

حکمان . [ ح َ ک َ ] (اِخ ) نام موضعی به بصره منسوب به حکم ابن العاص ثقفی و الف و نون حکمان حرف نسبت است مانند یاء و این معمول مردم بصره است . چنانکه در نسبت به عبداﷲ عبداللیان گویند. (نقل به معنی از معجم البلدان ). و ملخص معجم یعنی مؤلف مراصدالاطلاع گوید: اهل البصره یزیدون للنسبة الفاً و نونا کماقالوا عبداللیان نسبة الی عبدال (؟). ایوب بن حکم بصری پرده دار محمدبن طاهربن الحسین که مردی از اهل مروت و ادب و عالم به اخبار ناس بود گفت که ابونواس حسن بن هانی عاشق کنیزکی از زنی ثقفیة بود که در موضع معروف بحکمان بصره اقامت داشت و نام کنیزک جنان بود. ودو تن از قبیله ٔ ثقیف که معروف به ابوعثمان و ابومیة بودند، خویشاوند آن زن صاحب کنیز بودند. ابونواس هر روز از بصره بیرون می شد و بر راه می نشست و از هر کس که از حکمان می آمد از حال جنان می پرسید و از جمله روزی به همین قصد بیرون شد و من همراه وی بودم و نخستین کس که از جانب حکمان دررسید ماسرجویه متطبب مشهور بود، ابونواس گفت : اباعثمان و ابامیه را حال چون بود، ماسرجویه در جواب گفت : بحمداﷲ جنان سالم و تندرست بود. و ابونواس پس از این جواب قطعه ٔ ذیل بسرود: اسئل القادمین من حکمان کیف خلّفتموا اباعثمان و ابامیةالمهذب و الماء مول و المرتجی لریب الزمان فیقولون لی جنان کماسر ک من حالها فسل عن جنان مالهم لایبارک اﷲ فیهم کیف لم یخف عنهم کتمانی . رجوع به عیون الانباء ج ١ ص ١٦٤ و تاریخ الحکماء قفطی چ لیپسیک ص ٣٢٥ شود.

حکمان . [ ح َ ک َ ] (ع ص ) تثنیه ٔ حکم در حالت رفعی . در حالت نصبی و جری حکمین . و چون مطلق گویند مراد عمروبن العاص و ابوموسی اشعری باشد. (منتهی الارب ). رجوع به حکمین شود.