جیرفت
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
جیرفت . [ رُ ] (اِخ )شهری است بکرمان که در خلافت عمر (رض ) مفتوح شد. (منتهی الارب ). نیم فرسنگ اندر نیم فرسنگ است . جایی آبادان و بسیارنعمت و ایشان را رودی است تیز همی رود بانگ کنان و آب وی چندان است که شست آسیا بگرداند و اندرجویهای این خاک زر یابند. (حدود العالم ). یکی از شهرستانهای استان هشتم کشور و خلاصه ٔ مشخصات آن بشرح زیر است : از طرف شمال بشهرستان بم، از خاور به شهرستان ایرانشهر، از جنوب به بندرعباس، از باختر ببخش بافت و سعادت آباد از شهرستان سیرجان . هوای بخشها و دهستانهای تابع شهرستان مختلف و بطور کلی قسمتهای مرتفع (بیش از ١٢٠٠ گز) سردسیری و قسمتهای پست معتدل و سردسیری است . محصول عمده ٔ آن غلات، حبوبات، خرما و لبنیات است . شهرستان جیرفت از بخش های زیر تشکیل شده است : ١- بخش سبزواران شامل دهستان سبزواران . ٢ - بخش جبال بارز شامل دهستان گاوکان، امجز، مسکون . ٣ - بخش ساردوئیه شامل دهستان دلفارد، بهرآسمان، گور، سرویزن، اسفندقه، هنزا، سرمشک، گروه و ساردوئیه . ٤ - بخش کهنوج شامل دهستان انگهران، مارز، کوه شهری، رمشک، منوجان، قلعه گنج، رودبار، نمداد و گلاشکرد. بخش سبزواران مشتمل بر ٢٠٢ آبادی و بالغ بر ١٨٩٧٠ تن جمعیت است، بخش جبال بارز ٢٣٧ آبادی و ٩٩٢٨ تن، بخش ساردوئیه ٥٥٢ آبادی و ١٨٨٠٢ تن، بخش کهنوج ٣٣٦ آبادی و ٣٤٢٧٤ تن . بنابراین شهرستان جیرفت از ١٣٠٠ آبادی تشکیل شده و ٨١٩٧٤ تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٨).