جاوه

جاوه . [ وَ / وِ ] (اِ) اندرون دهان . ◄ جانوری باشد گزنده و بسیار کوچک . (برهان ) (آنندراج ).

جاوه . [ وَ ] (اِخ ) نام ولایتی است از دریابار. (شرفنامه ٔ منیری ) (برهان ) (آنندراج ). جزیره ٔ بزرگی در بحرالجزائر سوئد که دارای ٤٠٠٠٠٠٠٠ (چهل میلیون ) تن سکنه است و مهاجرین هولاند در آنجا بسیارند و دارای چند کوه آتشفشان میباشد و قهوه و ادویه ٔ بسیاری از آنجا بخارج حمل میشود. (از ناظم الاطباء). نام جزیره ای به اقیانوس هند. مؤلف الموسوعةالعربیه آرد: بزرگترین و معتبرترین جزیره ٔ اندونزی است بین سوماترا و بالی واقع شده ومساحت آن و جزیره ٔ مادورا رویهم ٥١٠٣٢ میل مربع است . بین ٤٩ تا ٥٠ میلیون تن سکنه دارد که از نژاد مغول و مسلمانند. در وسط جزیره سلسله جبالی امتداد یافته که در قسمت هائی از آن آتشفشانی وجود دارد. نصف اراضی آن مزروعی و نصف دیگر جنگل است . آب و هوای آن گرم است و بارندگی زیاد میشود و همین امر سبب شده که کشت و زرع در آنجا مکرر میشود. عمده ٔ زراعت آنجا قهوه، کاکائو، چای، کینا، کائوچو و ساج است . مهمترین شهرهای آن جاکارتا (که پایتخت اندونزی است )، سورارایا یا سومارانج باتاویا. تا سال ١٥٢٠ یک کشور هندی بود و در این تاریخ حکومت های محلی در آنجا تشکیل شد. سپس کمپانی هند شرقی هلندی بر آنجا دست یافت و در زمان جنگهای ناپلئون انگلیسیها بر آنجا تسلط یافتند و دوباره در ١٨١٦ م . بدست هلندیها افتاد و مردم بومی را نیز در اداره ٔ امور شرکت دادند و در ١٩٤٢ بدست ژاپنیها افتاد و چون در ١٩٤٦ هلندیها باز قصد تسلط بر آنجا کردند اهالی مخالفت کرده و مقاومت مسلحانه میکردند و این مبارزه تا ١٩٤٩ ادامه یافت و منتهی بتشکیل حکومت جمهوری اندونزی گردید. (از الموسوعةالعربیة صص ٢٦٠ - ٢٦١). اعراب قدیم و هم اکنون حضرمیها و حجازیها و بعضی از مصریها این نام را بر همه ٔ جزایر اندونزی اطلاق کرده و میکنند. (از هذه هی اندونیا چ قاهره ص ١٨).