ترموپیل
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ترموپیل . [ ت ِ م ُ ] (اِخ ) (بنادر گرم ) تنگه ای است در تسالی بین کوه آنوپه و خلیج مالیاک که قریب یک فرسنگ طول آن و ده ذرع عرض آن است و در این محل لئونیداس پادشاه اسپارت با سیصد تن از سپاهیان خود و چهار یا پنج هزار نفریونانی با سپاهیان خشایار شا مصاف داده بیست هزار نفر از لشکریان ایران را به هلاکت رسانید و خود نیز بقتل رسید. (٤٨٠ ق . م .)... تنگه ٔ ترموپیل امروز به لیس کُش تُمُس یا بوکادی لوپو معروف است . (از اعلام تاریخ قدیم فوستل دوکلانژ ترجمه ٔ نصراﷲ فلسفی ). ترموپیل محلی است که بین کوهی بلند و غیرقابل عبور از طرف مغرب و دریا و باتلاقها از طرف مشرق واقع شده . این محل چشمه های آب گرم دارد و درمعبری واقع است که از تراخی نه به یونان وسطی می رود و پنجاه پا عرض آن است ولی در پس و پیش ترموپیل معبر مزبور تنگ می شد تا حدی که فقط یک ارابه از آن می توانست بگذرد... (تاریخ ایران باستان ج ١ ص ٧٦٩). و رجوع به تاریخ ایران باستان ج ١ ص ٧٧٧، ٧٧٨، ٧٨٠، ٧٩٤، ٧٩٥، ٧٩٦، ٨٠٣، ٨٠٧، ٨٦٠، ٨٧٧، ٨٨٣، ٨٨٥، ، و ج ٢ ص ١١١٧، ١٢٢٥، ١٢٣١، ١٤١٨، ١٦٤٨، و ج ٣ ص ١٩٧٧، ٢٠٢٣، ٢٠٢٧، ٢٠٤٧، ٢٠٦٧، ٢٦٥٨ و قاموس الاعلام ترکی و فرهنگ ایران باستان ص ٢٩٢ شود.