بیر

بیر. (اِخ ) آبی است در دیار طی .(از معجم البلدان ). و بیر بدون الف و لام تعریف، شهری است استوار از نواحی شهرزور. (از معجم البلدان ).

بیر. (اِخ ) از بیت ذیل برمی آید که نام دریائی است عنبرخیز (؟). (یادداشت مؤلف ) : رسد دو نسیم از لب مدح خوانش بدریای بیر و بیابان فامر. قادری (از حاشیه ٔ لغت فرس اسدی نخجوانی ). و رجوع به فامر شود.

بیر. (اِ) جامه ٔ خواب را گویند مانند نهالی و توشک و آنچه گستردنی باشد بجهت خوابیدن خصوصاً. (برهان ). جامه ٔ خواب را گویند مانند نهالی و تشک و غیره و بیری بمعنی گستردنی بود. (فرهنگ جهانگیری ). جامه ٔ خواب مانند لحاف و نهالی و غیره بیری مانند گستردنی . (رشیدی ). جامه ٔ خواب است مانند نهالی و تشک و آنچه گستردنی باشد. (انجمن آرا) (آنندراج ). جامه ٔ خواب مانند نهالی و توشک و آنچه گستردنی باشد جهت خوابیدن . (ناظم الاطباء) : گر کسی در بیر زلفین تو را بیند بخواب پرعبیر و عنبرش گردد گه تعبیر بیر. قطران . ◄ جامه ٔ خوشنما. (ناظم الاطباء). ◄ صاعقه . (برهان ) (جهانگیری ) (فرهنگ اسدی ). رعد و برق و صاعقه . (ناظم الاطباء). برق . (لغت محلی شوشتر). رشیدی گوید به معنی صاعقه تیر است به تای قرشت لکن در فرهنگ (یعنی جهانگیری ) هر دو جا ذکر کرده . (فرهنگ رشیدی ). بمعنی صاعقه نوشته اند و این بیت دقیقی را شاهد آورده : تو آن ابری که ناساید شب و روز ز باریدن چنان چون از کمان تیر نباری بر کف زرخواه جز زر چنان چون بر سر بدخواه جز بیر. دقیقی (از صحاح الفرس ) (از حاشیه ٔ لغت فرس اسدی نخجوانی ). ◄ طوفان . (برهان ) (ناظم الاطباء). ◄ حفظ و از برکردن . (برهان ) . بمعنی «بر» و آنرا «زبر» نیز گویند. (جهانگیری ). بمعنی یاد «از بیر» است نه «بیر» تنها اما حق آن است که «بیر» و «ویر» بمعنی حفظ و حافظه می آید فرهنگ رشیدی بمعنی بر، یعنی حفظ، آورده و آن «ازبر» است نه «بر» تنها. (انجمن آرا) (آنندراج ). حفظ. بر. یاد. (ناظم الاطباء). ♦ از بیر ؛ از بر. (یادداشت مؤلف ) : از پی رسم در آموختن نامه، کنند نامه ٔ خواجه بزرگان دبیران از بیر. فرخی . مرا گوئی که رزم و بزم او را بکن تفسیر و شرح ار داری از بیر. لامعی . ◄ بهندی بمعنی برادر و پهلوان و شجاع باشد. (برهان ) (از ناظم الاطباء). ◄ بترکی یک را گویند که عدد اول باشد. (برهان ) (از ناظم الاطباء). ◄ (ع اِ) در عربی چاه راگویند. (برهان ). بئر. رجوع به بئر شود.