بجنورد

بجنورد. [ ب ُ ] (اِخ ) شهری است درخراسان ایران . (فرهنگ نظام ). از شهرستانهای تابعه ٔ استان نهم واقع در شمال باختری مرکز استان نهم (خراسان ). از شمال : مرز ایران و شوروی، خاور: قوچان، جنوب : سبزوار، باختر: گرگان . آب و هوا در هریک از بخشها متفاوت، قسمی سردسیر و در جلگه معتدل . آب از رود اترک و رودهای دیگر مثل : عین اللطف، داغ یورلی، شیرین چای، و چشمه سار متعدد مثل : چشمه ٔ بابا امان و بثن قارداش . مهمترین ارتفاعات : آلاداغ به موازات مرز ایران و شوروی، و قله ٔ معروف آن شاه جهان ٣٣٥٠ گز ارتفاع دارد و سرویا بهار ٣٠٥٠ گز ارتفاع و قله ٔ سعدلوک ٢٣٢٠ گز ارتفاع . کوه تلو به ارتفاع ١٢٣٣ گز و کوه مسینو به ارتفاع ٢٤٩٦ گز، کوه تقرو به ارتفاع ٢٢٤٠ گز، کوه پالان یا پارلان (گرم داغی ) به ارتفاع ٢٠٠٠ گز و تپه های زورخانه و قزلقان و عبداﷲآباد. کوهها بیشتر جنگل دارد و چمن کالپوش که حدود ٧٠هزار گز طول دارد در آنجاست . قله : بزداغی به ارتفاع ١٦٨٠گز و آغل چیل به ارتفاع ١٤٦٠ گز. دره های معروف این کوهستان : دره ٔ اسفراین، دره ٔ فیروزه در ٢٠ هزارگزی جنوب بجنورد. مهمترین رودخانه ٔ آنجا اترک است که سرچشمه ٔ اصلی آن در لاله رویان (٤٠ هزارگزی قوچان ) است . و دهات گرم خان و مانه رامشروب می نماید. نهرهای مهنان و جرمقان و عین اللطف وداغ یورلی نیز از کوه آلاداغ سرچشمه گرفته به بابا امان ملحق میشوند و رودخانه ٔ شیرین از جعفرآباد سرچشمه گرفته در محمدآباد به اترک می ریزد. رود سومبار از کوههای قوچان سرچشمه گرفته، از جلگه ٔ اسفراین و جاجرم گذشته به باطلاق فرومی رود و پل ابریشم بر روی همین رودخانه است . شهرستان بجنورد از سه بخش حومه و اسفراین و مانه که ٤٥٣ آبادی دارد تشکیل شده است نفوس آن ١٥١٠٥٤ تن است . از طوایف مهم اطراف بجنورد طایفه ٔ شادلو است که طایفه ٔ بزرگی است و در زمان صفویه از کردستان به بجنورد کوچ داده شده، در نتیجه ٔ معاشرت با طوایف گرایلی زبان آنها مخلوط شده و فعلاً به زبان کردی و ترکی حرف می زنند. محصول آن غلات، بنشن، میوه خصوصاً انگور، سیب زمینی، جالیزکاری، پنبه، چغندر، روغن، پنیر، پشم، پوست و غیره است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٩). اسفراین امروز از مضافات بجنورد و سبزوار و بین نیشابور و این دو ولایت بر حد شمال غرب افتاده است در میان کوهستان . (حاشیه مرحوم بهار بر تاریخ سیستان ص ٢٥١). پارت قدیم عبارت از این ولایات بوده : دامغان، شاهرود، جوین، سبزوار، نیشابور، مشهد، بجنورد، قوچان، دره گز، سرخس، اسفراین، جام باخرز، خواف، ترشیز، تربت حیدری . (از ایران باستان پیرنیا ص ٢١٨٦).

بجنورد. [ ب ُ ] (اِخ ) نام مرکز شهرستان بجنورد. ٣٦ درجه و ٦ دقیقه عرض شمالی و ٦ درجه طول شرقی نسبت به نصف النهار تهران . در دامنه ٔ کوه آلاداغ . ارتفاع : ٦٩٨ گز از سطح دریا. شهر جدید الاحداث است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٩). بعضی گویند پیش از صد دروازه، پایتخت پارت شهر اساک بوده که آن را با قوچان یا بجنورد مطابقت می دهند. (از ایران باستان پیرنیا ص ٢٦٤٢).