باغ چهلستون
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
باغ چهلستون . [ غ ِ چ ِ هَِ س ُ ] (اِخ ) باغی است در اصفهان که هرضلع آن حدود ٢٥٠ گز طول دارد و مساحت آن ٦٧ هزارگز است و کاخ معروف چهلستون در داخل آن است . اشعار کتیبه ای که اخیراً به دست آمده، حکایت از احداث باغ در زمان شاه عباس دوم صفوی دارد و بیت آخر آن این است : مبارک بود ز آنکه تاریخ آن شد مبارک ترین بناهای دنیا (= ١٠٥٧ هَ . ق .). در زمان شاه سلطان حسین بعد از حریق کاخ مذکور، تعمیراتی اساسی در آنجا بعمل آمده است . در داخل تالار کاخ که فعلا موزه ٔ باستانشناسی اصفهان است، شش تابلو بزرگ از وقایع تاریخ ایران منقوش است، که صحنه ٔ جنگ معروف چالدران و تصویر شاه اسماعیل اول، پذیرائی شاه طهماسب اول از همایون بابر پادشاه پناهنده ٔ هندوستان، مجلس پذیرائی شاه عباس کبیر از ولیمحمدخان پادشاه ترکستان، جنگ هرات و رشادتهای شاه عباس، صحنه ٔ جنگ کرنال با تصویر نادرشاه، مجلس پذیرائی شاه عباس ثانی از نادر محمدخان در آن بنظر میرسد. تصویر نادرشاه طبعاً مربوط بزمان صفویه نیست و ظاهراً در زمان آغا محمدخان قاجار نقاشی شده است . (از مقاله ٔ مصطفوی در مجله ٔ اطلاعات ماهانه شماره ٔ ٧٦ ص ٢٧ - ٢٨).