باغ فین
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
باغ فین . [ غ ِ ] (اِخ ) باغی است در فین نزدیک کاشان و آب چشمه ٔ فین از میان آن میگذرد و آنرا باغ شاه نیز نامند. طول باغ از مشرق به مغرب ١٥٧ گز و عرض آن از شمال بجنوب ١٤٤ گز است و مجموع مساحت آن ٢٢٦٠٨ گز مربع است . در وسط باغ بنای دو طبقه ای وجود دارد که حوض بزرگ «جوش » در میان آن ساخته شده است . چهار شاه نشین یا چهار صفه روبه چهار سمت گشاده و باز است . حوض جوش حوضی است که آب بوسیله ٔ مجراهای زیرزمینی از کف آن بالا می آید و حالت جوشش بخود میگیرد. بنای باغ و عمارت وسط آن بشرحی که در «نامه ٔ خسروان » اشاره شده از آثار شاه صفی (١٠٣٨ - ١٠٥٢ هَ . ق .) است . در زمان فتحعلیشاه هم چهار طاق زیبائی در کنار حوض ساخته اند و بر سقف چهار طاقی صورت بندبازان دوران خاقان را نقاشی کرده اند. حوض جوش دیگری در زمان محمدشاه ساخته و کف آن فواره های کوچک نصب نموده اند. مظهر چشمه ٔ بزرگ فین بیرون باغ است و در زمان شاه سلیمان صفوی یک حوض تقسیم آب در آنجا ساخته اند که بهمین مناسبت این چشمه را چشمه ٔ سلیمانی نیز میخوانند. (از مقاله ٔ مصطفوی، مجله ٔ اطلاعات ماهانه شماره ٔ ٧٧ ص ١٢). عمده ٔ شهرت این باغ در آن است که مرد نامی ایران امیرکبیر را در حمام باغ واقع در شمال شرقی بامر ناصرالدین شاه قاجار رگ زده اند.