بادوسبان
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
بادوسبان . (اِخ ) پادوسبان . پادوسپان .فاذوسفان (معرب ). رجوع به بادوسپان و پادوسبان و صور دیگر شود. بادوسبانان و صور دیگر آن، نام سلسله ای است که گویند تا سال ٨٨١ هَ . ق . ٣٥ تن از آنان حکومت کردند، مدت دولت آنان ٨٤١ سال بود. زامباور در معجم الانساب این سلسله را به چهار بخش تقسیم کرده است که مجموعاً شامل ٥١ تن باشند و نخستین آنان بادوسبان (اول )بن گیل در سنه ٔ ٤٠ هَ . ق . بحکومت رسید و آخرین آنان ملک محمدبن جهانگیر از عمال طهماسب صفوی است . بنی بادوسپان رستمدار (روبان، نور، کجور) گیل ... ١- بادوسپان [اول ]خورشید دابویه استندار شهریار ٢- خورزاد (روبان ) ٣- بادوسپان [دوم ] ؟ نامور ٥- ونداد امید٤- شهریار اول سحراب رستم ٦- عبداﷲ قارن ٧- فریدون حیان محمد سپهسلار (سال ٢٦٠) شیرزاد ٨- بادوسپان سوم ٩- شهریار دوم دیوبند بندار جمشید (دختر)؟ ١٠- هزارسندان ١١- شهریار [سوم ] فرامرز ١٢- محمد ١٣- استندار ابوالفضل گروه اول : ١ - بادوسپان (اول )بن گیل ... (سنه ٔ ٤٠ هَ . ق .) از ملوک رستمدار طبرستان پسرجیل گاوباره که بسال ٤٠ از برادر خود دابویه پادشاه جیلان جدا شد برویان رفت و سی وپنج سال پادشاهی کرد. آورده اند که چون گاوباره در چنگ گرگ اجل گرفتار گشت پسر بزرگ او دابویه قایم مقام او شد و چون به درشت خوئی و ظلم نفس و سفک دماء اتصاف داشت برادرش بادوسپان از صحبتش متنفر شده از گیلان برویان رفت (در سال ٤٠) و در آن بلده توطن نموده بخلاف برادرش در استمالت خاطر و دلجوئی اکابر و اصاغرمساعی جمیله بتقدیم رسانید... و بخلاف برادر طریق عدل و انصاف سلوک فرمود لاجرم صغار و کبار رستمدار سر بر خط اطاعتش نهادند و او سی وپنج سال باقبال گذرانید.(حبیب السیر چ قدیم طهران ج ٢ جزو ٤ صص ١٤٦ - ١٤٧). رجوع به پادوسپان در همین لغت نامه و مجمل التواریخ والقصص ص ٢٧٦ و حبیب السیر شود. ٢ - خورزادبن بادوسپان ... (٧٥ هَ . ق .). ٣ - بادوسپان (دوم )بن خورزاد (١٠٥ هَ . ق .) پسر بادوسپان بن گاوباره، از حکمرانان رویان رستمدار بوده است . مورخان طبرستان آورده اند: چون بادوسپان بن گاوباره در چنگ اجل بیچاره گشت پسرش اصپهبد خورزاد سی ودو سال در رستمدار فرمان فرما بود و با رعیت بر نهج عدالت سلوک نمود و پس از وی ولدش بادوسپان خورزاد چهل سال تاج ایالت بر سر نهاده او بصفت عدل و مکارم اخلاق و سنن آداب اتصاف داشت و همواره همت بر اشاعه ٔ بذل و سخا و جود و عطا و اطعام مساکین و فقرا میگماشت و بیمن شجاعت و فرط جلادت با بعض از سروران مازندران اتفاق نموده لشکر عرب را از جیلان و رستمدار اخراج نموده تمامی مملکت موروث را بحیطه ٔ ضبط درآورد. (حبیب السیرچ قدیم طهران ج ٢ جزو ٤ صص ١٤٦-١٤٧). ٤ - شهریار (اول )بن بادوسپان (١٤٥ هَ . ق .). ٥ - وِنداد امیدبن بادوسپان (١٧٥ هَ . ق .). ٦ - عبداﷲبن ونداد امید (٢٠٧ هَ . ق .). ٧ - افریدون بن قارن بن سهراب بن ناموربن بادوسپان اسپهبد، از امرای گاوباره است که پس ازمرگ اسپهبد عبداﷲبن ونداد بجای او بمسند ریاست نشست و مدت دولت او بنا بروایت سیدظهیرالدین هجده سال بوده است (٢٤١ هَ . ق .). رجوع به حبیب السیر چ قدیم طهران ج ٢ جزو ٤ ص ١٤٨ شود. ٨ - بادوسپان (سوم )بن فریدون . ٩ - شهریار (دوم )بن بادوسپان (٢٥٩ هَ . ق .). ١٠ - هزارسندان بن بنداربن شیرزاد (٢٧٤ هَ . ق .). ١١ - شهریار (سوم ) جمشیدبن دیوبند (٢٨٦ هَ . ق .). ١٢ - شمس الملوک محمدبن شهریار (٣٢٧ هَ . ق .). ١٣- استندار ابوالفضل بن محمد (٣٤٠ - ٣٥٤ هَ . ق .). گروه دوم : ١٤ - حسام الدین زرین کمر (اول )بن فرامرزبن شهریار (سوم ) (٣٥٤ هَ . ق .). ١٥ - سیف الدین باحرب بن زرین کمر (٣٨٦ هَ . ق .). ١٦ - حسام الدین اردشیر (اول )بن باحرب (٤١٣ هَ . ق .). ١٧ - فخرالدوله نامور (اونماور) (اول )بن شهریار (٤٣٨ هَ . ق .). ١٨ - عزالدولة هزارسپ (اول )بن نامور (٤٧٠ هَ . ق .). ١٩ - شهریواش بن هزارسپ (٥١٠ هَ .ق .). ٢٠ - کیکاوس بن هزارسپ (٥٢٣ هَ . ق .). ٢١ - هزارسپ (دوم )بن شهریواش (٥٦٠ هَ . ق .). ٢٢ - حسام الدین زرین کمر (دوم )بن جستان (٦٠٦ هَ . ق .). ٢٣ - شرف الدین بیستون بن زرین کمر (٦١٠ هَ . ق .). ٢٤ - فخرالدوله نامور (دوم )بن بیستون (٦٢٠ هَ . ق .). ٢٥ - حسام الدوله اردشیر (دوم )بن نامور. ٢٦ - شهراکیم گاوباره بن نامور (٦٣٣ هَ . ق .). ٢٧ - فخرالدوله نامور (سوم )بن گاوباره (٦٧١ هَ . ق .). ٢٨ - ملک شاه کیخسروبن گاوباره (٧٠١ هَ . ق .). ٢٩ - شمس الملوک محمدبن کیخسرو (٧١١ هَ . ق .). ٣٠ - ناصرالدین شهریاربن کیخسرو (٧١٧ هَ. ق .). ٣١ - تاج الدوله زیاربن کیخسرو (٧٢٥هَ . ق .). ٣٢ - جلال الدوله اسکندربن زیار(٧٣٤ هَ . ق .). ٣٣ - فخرالدوله شاه غازی بن زیار (٧٦١ هَ . ق .). ٣٤ - عضدالدوله (عزالدوله ) قبادبن شاه غازی (٨٧٠ هَ . ق .). ٣٥ - سعدالدوله طوس بن زیار(٨٠١ هَ . ق .). ٣٦ - کیومرث بن بیستون بن گستهم بن زیار (٨٠٧ هَ . ق .). گروه سوم (در شهر نور [ شمال غرب آمل ]): ٣٧ - کیکاوس بن کیومرث (در نور جانشین پدر گردید، ٨٥٧ هَ . ق .). ٣٨ - جهانگیربن کیکاوس بن کیومرث (٨٨١ هَ . ق .). ٣٩ - کیومرث بن جهانگیر (٩١٤ هَ . ق .). ٤٠ - بهمن (اول )بن جهانگیر. ٤١ - بیستون بن جهانگیر. ٤٢ - بهمن (دوم )بن بیستون (٩١٦ هَ . ق .). ٤٣ - کیومرث بن بهمن (دوم ) (٩٥٦ هَ . ق .). ٤٤ - اویس بن فلان بن بیستون . گروه چهارم (در کجور [یاکُدجود در مغرب نور]): ٤٥ - اسکندربن کیومرث (٨٥٧ هَ . ق .). ٤٦ - تاج الدولةبن اسکندر (٨٨٠ هَ . ق .). ٤٧ - ملک اشرف بن تاج الدوله . ٤٨ - کیکاوس بن اشرف . ٤٩ - کیومرث بن کیکاوس (متوفی بسال ٩٦٣ هَ . ق .). ٥٠ - جهانگیربن کیکاوس بن اشرف (٩٦٣ هَ . ق .). ٥١ - ملک محمدبن جهانگیر. مآخذ: ابن اسفندیار: تاریخ طبرستان (ترجمه ٔ برون ) مجموعه ٔ جب (گیب ) التذکاریة و نسخه ٔ دیگری که عباس اقبال آنرا منتشر کرده است . des Ufer sidliche Das :Melgunoff .meeres Kaspischen .etَP. St .Imp .Acَl de emoireَM :Dorn XXXIII .١٠٣ (١٨٧٧) ,٤٣٣ .p ,Namenbuch Iranisches :Justi .٤٣٤ .d ٩ et ٨ ,٧ .Nos ,Verzeichnis :Sachau .٩ - ٧ .p ,Dynastii Musulmanskia :Barthold .٢٩٢ (از زامباور).